Εορτή όλων των Βατοπαιδινών Αγίων (23 Ιουλίου)

Ο μεγαλύτερος πλούτος του πανσέβαστου Αγίου Όρους είναι αναμφισβήτητα το πλήθος των αγίων του. Ο όσιος Νικόδημος ο Αγιορείτης στον ωραιότατο εγκωμιαστικό του λόγο προς αυτούς αναφέρει: «Άγιον Όρος θέλει να είναι τόπος αγιότητος· τόπος καθαρότητος· τόπος όπου απάτησαν τόσων αγίων πόδες. Τόπος, όστις έχει έζυμωμένα τα χώματα από τα αίματα, από τους ιδρώτας, και από τα δάκρυα εκατοντάδων και χιλιάδων οσίων πατέρων, εν ενί λόγω το Άγιον Όρος είναι τόπος αρετής και αγαθοεργίας».
Ο ωραίος αυτός τόπος απέβη εργαστήρι αρετής, καλλιέργειας, και τελειοποιήσεως πολλών ψυχών. Ορθά ειπώθηκε: «Τους μοναχούς τους κατοικούντας εν αυτώ τρέφουν πνευματικώς όχι τόσον η φυσική διαμόρφωσις και αι λοιπαι φυσικαι καλλοναί, αι οποίαι συμβάλλουν οπωσδήποτε εις την φυχικήν ειρήνην και ανάτασιν, όσον αι ιδιαίτεραι υποσχέσεις και ευλογίαι, αι οποίαι εδόθησαν εις αυτούς από την μητέρα του Θεού, την Κυρίαν Θεοτόκον. Συμφώνως προς τας παραδόσεις, το Άγιον Όρος εδόθη εις αυτήν υπό του υιού της ως κλήρος». Αυτά αναφέρονται σε λόγο του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά του και Βατοπαιδινου, για τον όσιο Πέτρο τον Aθωνίτη τον 14ο αιώνα. Κατα τον βίο του οσίου Κοσμά του Ζωγραφίτου (+1323), κατα μία εορτή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, όταν επισκέφθηκε ως προσκυνητής την πανηγυρίζουσα μονή Βατοπαιδίου, «είδε μίαν γυναίκα υπηρετούσαν και επιμελουμένην της Εκκλησίας ομοίως και της τραπέζης του Μοναστηρίου· και μη γινώσκων ότι αυτη ήτο η Yπεραγία Θεοτόκος ελυπήθη πολύ, διότι δήθεν οι μοναχοί δέχονται και γυναίκας μέσα εις τα Μοναστήρια, όπερ είναι πράγμα κινδυνώδες. Αφού λοιπόν επέστρεψε πάλιν εις του Ζωγράφου, βλέπων αυτόν ο Ηγούμενος περίλυπον σφόδρα, τον ηρώτησεν την αιτίαν· ο δε όσιος είπεν εις αύτον τα άνωθι· τότε ο Ηγούμενος του λέγει: «Γίνωσκε τέκνον, ότι εκείνη η γυνή, την οποίαν είδες ήτο η Υπεραγία Θεοτόκος, η προστάτις του Μοναστηρίου εκείνου, και παντός του Όρους τούτου».

Ο δε άγιος Μάξιμος ο Γραικός και Βατοπαιδινός, τον 16ο αιώνα, αναφέρει την επίσκεψη της ίδιας της Θεοτόκου στη μονή Βατοπαιδίου: «Η Θεοτόκος τότε μετέβη μετά του Αποστόλου Ιωάννου εις το Άγιον Όρος επί πλοίου, αφού δε πρώτον προσωρμίσθησαν εις όν τόπον νυν εύρηται η μονή Ιβήρων, εκείθεν μετέβησαν πεζή ένθα σήμερον μεν υπάρχει η μονή του Βατοπεδίου…». Οι βίοι των Βατοπαιδινών αγίων χαρακτηρίζονται από την έντονη θεοτοκοφιλία τους, ενώ η μονή χαρακτηρίζεται θεομητροφύλακτος και θεομητροσκέπαστος. Δεν νομίζουμε ότι υπάρχει άλλη μονή σε όλο τον ορθόδοξο κόσμο, που να συγκεντρώνει εντός των τειχών της επτά θαυματουργές εικόνες της Θεοτόκου. Δίκαια ο μακαριστός Γέροντας Εφραίμ ο Κατουνακιώτης έλεγε (και μάλιστα μετά την εγκατάσταση της συνοδίας του Γέροντα Ιωσήφ): «Έαν το Αγιον Όρος είναι το Περιβόλι της Παναγίας, η μονή Βατοπαιδίου είναι ο θρόνος της»!
Υπάρχουν διάφορες παραδόσεις για το πότε πρωτοεμφανίσθηκαν μοναχοί στο Άγιον Όρος -πάντως πριν από τον 9ο αιώνα- καθώς και για την ίδρυση της μονής Βατοπαιδίου. Μία παράδοση, του 16ου αιώνα αναφέρει την ίδρυσή της από τον Μέγα Κωνσταντίνο, την καταστροφή της από τον Ιουλιανό τον Παραβάτη και την επανίδρυση της από τον Μέγα Θεοδόσιο, κατά τον 4ο αιώνα. Κατά τη διήγηση αυτή ο υιός του αύτοκράτορος Θεοδοσίου Αρκάδιος διασώθηκε από ναυάγιο και βρέθηκε σε βάτο παρά την μονή· «τη αντιλήφει της Θεομήτορος, ευρεθεις υπό τινας βάτους παρα την Μονήν, εξ ού γεγονότος απεδόθη αύτη η επωνυμία Βατοπαίδιον εκ του βάτος και παιδίον». Στη συνέχεια «από του 4ου έως των αρχών του 10ου αιώνος περίπου, αι παραδόσεις αναφέρουν την ύπαρξιν της Μονής ευημέρου και θαυμαστής ούτως, ώστε προεκάλεσε τους πειρατάς, οι οποίοι και κατέστρεφαν αυτήν». Σε πρόσφατη αρχαιολογική ανασκαφή γύρω από το Καθολικό της μονής βρέθηκαν θεμέλια παλαιοχριστιανικής βασιλικής.
Τον 10ο αιώνα, αρχίζει η τεκμηριωμένη ιστορία της μονής, όταν οι τρεις ευγενείς άρχοντες Άδριανουπολίτες, Νικόλαος, Αθανάσιος και Αντώνιος, στέλνονται από τον όσιο Αθανάσιο τον Άθωνίτη, τον κτίτορα της Μεγίστης Λαύρας, ο όποιος διατύπωσε και το τυπικό της, να επανιδρύσουν την κατεστραμένη μονή και να γίνουν οι όσιοι κτίτορές της. Το 985 υπογράφει ο πρώτος ηγούμενος της μονής Νικόλαος έγγραφό της. Το 1992 ανοίχθηκε ο τάφος των οσίων κτιτόρων και βρέθηκαν τα τίμια λείψανα τους στο Μεσονυκτικό του Καθολικού της μονής. Σύντομα η άρετή των οσίων κτιτόρων σύναξε πλησίον τους πολλούς μοναχούς, άρκετοι των οποίων διακρίθηκαν στην αρετή και τη σοφία. Οι δέκα αιώνες της συνεχούς ιστορίας της μονής πρόσφεραν πολλές ψυχές ωραιοποιημένες στον ουρανό και όχι λίγες με το φωτοστέφανο της αγιότητος. Είναι μάλιστα γεγονός αδιαμφισβήτητο πώς «σ’ ένα μοναστήρι, όπως το Βατοπαίδι, με τόσο πλούσια ιστορία και πνευματική παράδοση, οι άγιοι πού έζησαν και έδρασαν σε αυτό δεν παρουσιάζουν μόνο μία ανάγλυφη εικόνα της ιστορίας του, αλλά και της πνευματικής ταυτότητάς τους».
Οι γνωστοί άγιοι της μονής είναι σήμερα πέραν των 66. Ασφαλώς υπάρχουν και άλλοι, άγνωστοι σε εμάς και γνωστοί στον Θεό, τα ονόματα των όποίων θα μας αποκαλυφθούν «εν τη εσχάτη ημέρα εκείνη». Η μελέτη των θαυμαστών βίων των αγίων αυτών, που έχουν άμεση η έμμεση σχέση με τη μονή του Βατοπαιδίου, επειδή εκοιμήθησαν σε αυτήν ή διήλθαν για λίγο ή περισσότερο από αυτή, θα μας φανερώσει, εκτός των άλλων πραγμάτων, και το εύρος της πνευματικής της ακτινοβολίας σε όλη τη διάρκεια της υπερχιλιετούς λαμπρής ιστορίας της.
Οι άγιοι της ιερας μονής Βατοπαιδίου την ανέδειξαν κυρίως σε ορθόδοξο προμαχώνα, κάστρο άπαρτο της Ορθοδοξίας, του ασκητισμού, της θεολογίας, της ομολογίας και του μαρτυρίου. Ανεδείχθη πράγματι δια των αγίων της η μεγάλη μονή σε σπουδαίο ησυχαστικό κέντρο, ανθενωτική μάνδρα, ακρόπολη διαφωτισμού, λαμπρό κοινόβιο του αγιότεκνου και αγιόστροφου, πολύτεκνου και καλλίτεκνου Αγίου Όρους. Δεν είναι διόλου μικρής σημασίας ότι οι ιερές μορφές, ως του μεγάλου πατρός της Εκκλησίας μας και έξοχου υπέρμαχου της ησυχαστικής παραδόσεως, του εξαίσιου θεολόγου των ακτίστων ενεργειών του Θεού και της κατά χάριν θεώσεως του ανθρώπου, του θεοφόρου Γρηγορίου του Παλαμά, μετέπειτα μητροπολίτη Θεσσαλονίκης, και του πολύσοφου ιεραποστόλου αγίου Μαξίμου του Γραικού, του μαρτυρικού φωτιστή των Ρώσων, και τόσων άλλων, ανδρώθηκαν πνευματικά στο εξαίσιο αυτό μοναστήρι. Αξιοσημείωτο επίσης είναι κάτι που επιβεβαιώνει και τα παραπάνω, ότι «αντιπροσωπεία της Μονής είχε μετάσχει στη σύνοδο Φερράρας-Φλωρεντίας παρά το πλευρό του αγίου Μάρκου του Ευγενικού, ο οποίος συνδεόταν στενά με το Βατοπαίδι και επιθυμούσε διακαώς να μονάσει σ’ αυτό».
Είναι γεγονός πως οι άγιοι της μονής μαζί με τα χαριτόβρυτα τίμια λείψανα των αγίων, τις πολλές θαυματουργές εικόνες της Θεοτόκου και την πανακήρατη Τιμία Ζώνη της, είναι ο μεγαλύτερος πλούτος της. Μόνη αυτή η «παραγωγή» της καταξιώνει την ύπαρξή της, αφού μια μονή είναι πρωτίστως εργαστήρι άρετής και χωνευτήρι αγιότητος. Οι άγιοι της μονής, κατά τη βυζαντινή και μεταβυζαντινή εποχή και σε όλη την τουρκοκρατία, έπαιξαν ρόλο στην ανάπτυξη της ιστορίας της και φανέρωσαν τον υψηλό βαθμό της πνευματικότητός της. Οι θεσπέσιοι βίοι τους, οι ψυχωφελείς διδαχές και τα μυρίπνοα έργα τους, οι εικόνες και τα χαριτόβρυτα λείψανά τους αποτελούν πηγή εμπνεύσεως, παρακίνηση για μίμηση των μακρών ασκητικών τους άγώνων, επίτευξη θείων στόχων, όχι μόνο της σημερινής, άνθούσης, φιλόθεης αδελφότητος, αλλά και των ευλαβών προσκυνητών και όλων των πιστών, αφού οι άγιοι της Ορθοδοξίας ανήκουν σε όλο το φιλάγιο πλήρωμα της Εκκλησίας και άποτελούν πλούτο και δόξα της.
Η Σύναξη των Βατοπαιδινών αγίων τιμάται πανηγυρικά κατ’ έτος στις 10 Ιουλίου (23 με το νέο ημερολόγιο) με αγρυπνία.
Θερμά, ειλικρινά και εγκάρδια ευχαριστούμε τον σεβαστό και αγαπητό Καθηγούμενο της Μεγίστης Ιεράς Μονής Βατοπαιδίου, πανοσιολογιώτατο αρχιμανδρίτη Εφραίμ, γνωστό για τη φιλόκαλη και φιλόσια πάντοτε διάθεση του, όπως και την καλή και πρόθυμη σε συνεργασία συνοδεία του, για την τιμητική ανάθεση στην ταπεινότητα μας της παρούσης συγγραφής, την οποία διήλθαμε με περισσή αγάπη, ως από ετών ασχολούμενοι με τα μυροβόλα συναξάρια των θεοφόρων αγίων του πανσέπτου Αγίου Όρους, πού όπως είπαμε από την αρχή ονομάσθηκε έτσι, για την αγιότητα των μοναχών του.
Είθε οι Βατοπαιδινοι άγιοι μετά της Υπεραγίας Θεοτόκου να πρεσβεύουν πάντοτε για όλους μας.
Μοναχού Μωϋσέως Αγιορείτου, Βατοπαιδινό Συναξάρι, Εκδ. Ι.Μ.Μ.Βατοπαιδίου, σ. 15-23.
http://vatopaidi.wordpress.com/2010/07/23/

Αποκάλυψη τώρα για το σκάνδαλο Βατοπεδίου

Η αμφισβήτηση των χρυσόβουλων σημαίνει άγνοια κινδύνου ή εθνική προδοσία

Πίσω από το σκάνδαλο με τις ανταλλαγές των ακινήτων μεταξύ του Δημοσίου και της Λίμνης Βιστωνίδας, υπάρχει ένα πλούσιο παρασκήνιο, το οποίο φτάνει ακόμα και στα εθνικά θέματα. Όποιοι δεν το γνωρίζουν πρέπει ναπληροφορηθούν ότι τα περίφημα οθωμανικά χρυσόβουλα, με τα οποία εκχωρήθηκε η κυριότητα της Λίμνης Βιστωνίδας στη Μονή του Αγίου Όρους, δεν είναι τα μοναδικά που καθορίζουν ιδιοκτησίες. Χρυσόβουλα καθορίζουν και το ιδιοκτησιακό καθεστώς των Πατριαρχείων. Αν υπάρχουν πολιτικοί ή άλλοι που το ξέρουν και το αμφισβητούν, σκοπίμως θυσιάζουν πάγια εθνικά συμφέροντα στη συγκυριακή μικροκομματική σκοπιμότητα. Όποιοι το κάνουν από άγνοια, οφείλουν να μάθουν τις συνέπειες που θα είχε η αμφισβήτηση των χρυσόβουλων. Όσοι με τις αποφάσεις τους, άμεσα ή έμμεσα, καθορίζουν τις εξελίξεις στην υπόθεση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος στο Άγιο Όρος θα πρέπει να γνωρίζουν ότι τα γεγονότα παρακολουθούν με ζωηρό ενδιαφέρον και προσοχή -εσχάτως και με ανησυχία- γειτονικά κράτη και οι ισχυρές, σχεδόν κρατικές ορθόδοξες Εκκλησίες τους που έχουν στο Άγιο Όρος μοναστικές αδελφότητες: η Σερβία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία, προπάντων μάλιστα η Ρωσία.

Με ενδιαφέρον όμως -και ίσως με αναπτερωμένες τις ελπίδες τους – παρακολουθούν τις εξελίξεις και προσβλέπουν σε λάθος αποφάσεις, κράτη και Εκκλησίες μακριά από τη γειτονιά μας, στους Αγίους Τόπους, ώστε να σπεύσουν και να λύσουν υπέρ τους έριδες ετών. Τι εθνικούς κινδύνους κρύβει ο λάθος χειρισμός από όλους τους εμπλεκόμενους στην υπόθεση Βατοπεδίου; Ποιες είναι αυτές οι δυνάμεις οι οποίες ακόμα και σήμερα εξακολουθούν να παίζουν ένα πολύ σημαντικό ρόλο στη διεθνή σκακιέρα, που είχαν ζητήσει και επιδιώκουν ακόμα και σήμερα τη διεθνοποίηση του Αγίου Όρους; Ποιοι θα ωφεληθούν και ποιοι θα χάσουν από τους λάθος χειρισμούς στο θέμα; Γιατί αγωνιά ο Οικουμενικός Πατριάρχης και τα άλλα Πατριαρχεία; Ξεχάστηκαν τόσο γρήγορα όσα έγιναν στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων; Γιατί η εξεταστική επιτροπή, διά στόματος του προέδρου του Μανώλη Μπεντενιώτη, αρνείται να εξετάσει το ιδιοκτησιακό καθεστώς – χρυσόβουλα, αφήνοντας μετέωρα τόσα κρίσιμα θέματα, με απρόβλεπτες συνέπειες;

Η Λίμνη Βιστωνίδα

Σε όλα αυτά τα ερωτήματα απαντά με τρόπο αποκαλυπτικό ο ειδικός στο Εκκλησιαστικό Δίκαιο, καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Ιωάννης Κονιδάρης, στην κατάθεσή του στην Εξεταστική Επιτροπή. Ο καθηγητής ανέλυσε στους βουλευτές ότι το 1922 οι υπουργοί Παπαναστασίου και Μπακλάμπασης έφεραν νόμο, με τον οποίο η Μονή Βατοπεδίου παραχώρησε στο δημόσιο 35.000 στρέμματα που είχε στην κυριότητα της στη Χαλκιδική. Από την πλευρά του, το δημόσιο παραιτήθηκε πάσης αξιώσεως επί της λίμνης με τα ιχθυοτροφεία αυτής και την παραλίμνια έκταση. Ο καθηγητής ήταν ξεκάθαρος. Απαντώντας σε ερωτήσεις του βουλευτή της Ν.Δ., Ευριπίδη Στυλιανίδη, αποδεικνύει ότι τα χρυσόβουλα είναι έγκυρα και σημαντικής αξίας έγγραφα. «Η Αγία Αικατερίνη του Σινά στηρίζει όλα τα περιουσιακά δικαιώματα της σε έναν ακτιναμέ του Μωάμεθ, δηλαδή σε ένα τουρκικό έγγραφο. Αυτούς τους τίτλους εμείς εδώ κάπως τους λοιδορούμε. Για μένα είναι αδιαμφισβήτητο ότι τα χρυσόβουλα είναι τίτλοι. Για τα χρυσόβουλα και όλους τους τίτλους κυριότητας των εκάστοτε κρατούντων να μην έχουμε καμία αμφιβολία ότι είναι πολύ σημαντικοί. Πιστεύω ότι και εθνικοί λόγοι επιβάλλουν να είμαστε πολύ προσεκτικοί σε αυτά, διότι όλα αυτά τα προσκυνήματα έχουν μεγάλη αξία», τόνισε. Πέρα από την περίπτωση των Αγίων Τόπων, ο I. Κονιδάρης επεσήμανε ότι η αγιορίτικη Μονή Ιβήρων έχει μετόχι στην Κόκκινη Πλατεία της Μόσχας και δεν το αμφισβητεί κανένας. «Είναι αναγνωρισμένο και από τη νέα ηγεσία και από την ισχυρότατη ρωσική Εκκλησία», πρόσθεσε. Μάλιστα, διατύπωσε την εκτίμηση ότι σε περίπτωση προσφυγής στα ευρωπαϊκά δικαστήρια, η Μονή Βατοπεδίου «έχει χρηστές ελπίδες να δικαιωθεί» για το ιδιοκτησιακό καθεστώς.
Η κοινοχρησία
Με τις απόψεις του καθηγητή συμφώνησε και ο πρόεδρος της Εξεταστικής Μανώλης Μπετενιώτης. Απαντώντας στις ερωτήσεις του, ο I. Κονιδάρης επεσήμανε ότι «η κοινοχρησία της λίμνης δεν εξυπακούεται ούτε συνεπάγεται αυτομάτως κοινοκτησία. Στο ιδιόκτητο, δεν αποκλείεται να υπάρχει κοινοχρησία. Δηλαδή, έχουμε μία ιδιωτική λίμνη, αλλά έχει κοινοχρησία». Στην ερώτηση του Μαν. Μπετενιώτη εάν η λίμνη είναι εκτός συναλλαγής, ο καθηγητής ήταν πάλι σαφής: «Όχι, δεν είναι εκτός συναλλαγής», όπως προκύπτει και από τη γνωμοδότηση Δωρή.
Ακολουθεί ο εξής διάλογος:
ΜΠΕΤΕΝΙΩΤΗΣ: «Μπορεί μία λίμνη, ένα δάσος να είναι εντός συναλλαγής;»
ΚΟΝΙΔΑΡΗΣ: «Το Άγιο Όρος και τα εκτός Αγίου Όρους κείμενα εξαιρούνται ρητά και από τον αρχαιολογικό νόμο. Μπορείτε να το δείτε στη γνωμοδότηση μου. Υπάρχει ειδικό καθεστώς».
ΜΠΕΤΕΝΙΩΤΗΣ: «Είναι έτσι όπως το λέτε. Μπορεί να είναι εντός συναλλαγής οι λίμνες, τα ποτάμια και τα ιστορικά μας μνημεία;» ΚΟΝΙΔΑΡΗΣ: «Κατά μία άποψη, βεβαίως. Όχι τα ποτάμια και οι λίμνες. Οι συγκεκριμένες λίμνες».
Επίσης, αναφέρει ο καθηγητής στην κατάθεση του στην Εξεταστική Επιτροπή ότι «το κράτος, εάν ήθελε να αποκτήσει και την ιδιοκτησία της λίμνης -διότι την κοινοχρησία την έχει, δηλαδή είναι κοινόχρηστη η λίμνη- θα έπρεπε τότε την κοινοκτησία να την αποκτήσει με απαλλοτρίωση, ούτως ώστε να πάρει και την ιδιοκτησία της λίμνης. Είναι απλούστατο. Το κράτος απαλλοτριώνει το δικαίωμα της ιδιοκτησίας της Μονής επί της λίμνης, το πληρώνει και παίρνει και την ιδιοκτησία επί της λίμνης. Οπότε, το κοινόχρηστο με το κοινόκτητο γίνονται μαζί ένα». Ευθέως ο I. Κονιδάρης κατηγόρησε το ελληνικό δημόσιο ότι είναι αναξιόπιστο, από τη στιγμή που «τους ίδιους τίτλους που εδέχθη για να μεταβιβαστεί η κυριότητα των κτημάτων της Μονής στο δημόσιο, δεν τους αναγνωρίζει για την άλλη πλευρά». Τόνισε ότι «το δημόσιο πήρε 35.000 στρέμματα από τη Μονή κατά κυριότητα (σ.σ. στη Χαλκιδική με τον νόμο Παπαναστασίου το 1922). Έγινε σύμβαση και τα πήρε. Τι τίτλους δέχθηκε το δημόσιο και πήρε αυτά τα 35.000 στρέμματα στη Χαλκιδική, που γνωρίζετε τι αξία έχουν σήμερα; Ταπία, χρυσόβουλα, τίτλους Σέρβων ηγεμόνων κ.λπ.»
Πηγή: Γιάννης Κορίνθιος, εφημερίδα «Άποψη», σελ. 20, Σάββατο 26 Ιουνίου 2010
http://vatopaidi.wordpress.com/2010/07/06/