Θεία Χάρη καί ανθρώπινη προσπάθεια γιά τήν σωτηρία.

Η ΣΩΤΗΡΙΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΡΠΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΒΟΥΛΗΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΘΕΙΑ ΧΑΡΗ. ΔΕΝ ΜΑΣ ΣΩΖΟΥΝ ΤΑ ΕΡΓΑ ΜΑΣ. ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΟΜΩΣ ΚΑΙ ΑΥΤΑ ΓΙΑ ΝΑ ΕΚΦΡΑΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΒΟΥΛΗΣΗ ΜΑΣ ΓΙΑ ΣΩΤΗΡΙΑ.

Γράφει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος στούς χριστιανούς τῆς Θεσσαλονίκης (Β΄Θεσ. 3, 3-4): «Πιστὸς δέ ἐστιν ὁ Κύριος͵ ὃς στηρίξει ὑμᾶς͵ καὶ φυλάξει ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. Πεποίθαμεν δὲ ἐν Κυρίῳ ἐφ΄ ὑμᾶς ὅτι ἃ παραγγέλλομεν ὑμῖν͵ καὶ ποιεῖτε καὶ ποιήσετε.
Ὁ δὲ Κύριος κατευθύναι ὑμῶν τὰς καρδίας εἰς τὴν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ καὶ εἰς τὴν ὑπομονὴν τοῦ Χριστοῦ»[1]. 

Δηλαδή: Εἶναι ἄξιος ἐμπιστοσύνης ὁ Κύριος ὁ Ὁποῖος θά σᾶς στηρίξει καί θά σᾶς προφυλάξει ἀπό τόν πονηρό. Ὁ Κύριος μᾶς κάνει νά ἔχουμε ἐμπιστοσύνη σ' ἐσᾶς, ὅτι αὐτά πού σᾶς παραγγέλλουμε τά ἐφαρμόζετε καί θά ἐξακολουθήσετε νά τά ἐφαρμόζετε. Εἴθε ὁ Κύριος νά κατευθύνει τίς καρδιές σας στήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καί στήν ὑπομονή τοῦ Χριστοῦ. 

Ὁ Ἀπόστολος εὔχεται καί προσεύχεται γιά τούς νεοπαγεῖς μαθητές τοῦ Χριστοῦ πού κλυδωνίζονται στήν Θεσσαλονίκη. Δέν πρέπει ὅμως καί αὐτοί νά μείνουν ἀδρανεῖς. Θά πρέπει νά συνεχίζουν νά τηροῦν ὅλα ὅσα διδάχθηκαν ἀπό τό ἅγιο στόμα τῶν Ἀποστόλων.

Ὁ χριστιανός δέν πρέπει νά μένει στήν τεμπελιά καί τήν ἀπραξία, μέ τήν πρόφαση ὅτι ὅλα ἐξαρτῶνται ἀπό τίς εὐχές τῶν ἁγίων Πατέρων μας. Ὁ ἅγιος Ἀπόστολος Παῦλος δέν ἐπιτρέπει στούς ἀδελφούς τῆς Θεσσαλονίκης νά ἀδρανοῦν πνευματικά. Ἀντίθετα τούς προτρέπει νά ἐργάζωνται τήν ἀρετή καί νά μήν λένε: «δέν μποροῦμε νά κάνουμε τίποτε ἀφοῦ ὅλα ἐξαρτῶνται ἀπό τόν Θεό καί τίς εὐχές τῶν ἁγίων Πατέρων μας».

Βεβαίως, οὔτε καί ἡ ἄλλη ἀκρότης εἶναι σωστή. Δηλ. τό νά ἐξαρτᾶμε ὅλα ἀπό τόν ἑαυτό μας καί τήν δική μας πνευματική προσπάθεια. Τό σωστό εἶναι ὅτι τά πάντα ἐξαρτῶνται ἀπό τήν συνεργασία Θείας Χάρης (θείας βοήθειας) καί ἀνθρώπινης προσπάθειας γιά τίς ἀρετές. Πάρα πολλά μπορεῖ νά ἐπιτύχει καί πολύ μᾶς βοηθεῖ ἡ ὑπέρ ἡμῶν προσευχή τῶν πνευματικῶν μας Πατέρων· πράγματι μᾶς βοηθεῖ, ἀλλά ὅταν καί ἐμεῖς ἐργαζόμαστε πνευματικά.

Γιαυτό καί ὁ ἅγιος Παῦλος ἐνῶ εὔχεται γιά τά πνευματικά του παιδιά, ταυτόχρονα  γιά νά τονώσει τήν πίστη τους καί νά τά δραστηριοποιήσει πνευματικά κάνει καί κάτι ἄλλο: προβάλλει, τονίζει τήν ἀξιοπιστία τῶν ὑποσχέσεων τοῦ Θεοῦ.

 Τούς λέγει:«Πιστὸς δέ ἐστιν ὁ Κύριος͵ ὃς στηρίξει ὑμᾶς͵ καὶ φυλάξει ἀπὸ τοῦ πονηροῦ». Εἶναι ἀξιόπιστος ὁ Κύριος καί θά σᾶς στηρίξει, καί θά σᾶς φυλάξει ἀπό τόν πονηρό. Ἐάν σᾶς ἐξέλεξε γιά τήν σωτηρία (ὅπως καί πράγματι σᾶς ἐξέλεξε -ὄχι γιατί μερολήπτησε, ἀδικώντας τούς μή ἐκλεγέντας- ἀλλά γιατί εἶδε τήν καλή σας διάθεση), δέν θά φανεῖ ψεύτης, οὔτε θά ἐπιτρέψει νά ἀπωλεσθεῖτε.

Διά νά μήν τούς ὁδηγήσει ὅμως, αὐτό πού τούς λέγει, στήν ραθυμία καί τόν ὕπνο, μέ τό νά νομίσουν ὅτι τό πᾶν εἶναι τοῦ Θεοῦ, ἀπαιτεῖ καί τήν δική τους συνεργασία. Νά τί προσθέτει: «Πεποίθαμεν δὲ ἐν Κυρίῳ ἐφ΄ ὑμᾶς͵ ὅτι ἃ παραγγέλλομεν͵ καὶ ποιεῖτε καὶ ποιήσετε». Ἔχουμε τήν πεποίθηση ὅτι αὐτά πού σᾶς δίδουμε σάν παραγγελίες τά τηρεῖτε καί θά ἐξακολουθήσετε νά τά τηρεῖτε. Εἶναι ἀξιόπιστος λοιπόν ὁ Θεός, λέγει ὁ ἅγιος Παῦλος καί ἐφόσον ὑπόσχεται ὅτι θά μᾶς σώσει, βεβαίως θά μᾶς σώσει· ἀλλά μέ τόν τρόπο πού Ἐκεῖνος ὑποσχέθηκε.

-Καί πῶς ὑποσχέθηκε ὅτι θά μᾶς σώσει; Ἀναρωτιέται ὁ ἱερός Χρυσόστομος. Καί ἀπαντᾶ:

-Θά μᾶς σώσει μέ τήν προϋπόθεση ὅτι καί ἐμεῖς θέλουμε τήν σωτηρία καί Τόν ὑπακούουμε. Δέν θά μᾶς σώσει ἁπλᾶ (δηλ. ἀπροϋπόθετα, «μαγικά», χωρίς ἐμεῖς νά κάνουμε κάτι), οὔτε σάν νά εἴμαστε ξύλα ἤ πέτρες, τά ὁποῖα βεβαίως εἶναι ἀδρανῆ, δέν κάνουν τίποτε. Πολύ καλά μάλιστα προσέθεσε καί τό «Πεποίθαμεν ἐν Κυρίῳ». «Ἔχουμε ἐμπιστοσύνη στόν Κύριο»· δηλ. στήν φιλανθρωπία Του καί ὄχι στήν δική μας ἐνέργεια καί προσπάθεια.

Πάλι τούς μειώνει, «τούς καθαιρεῖ, τούς ἀκυρώνει» (ἑρμηνεύει ὁ ἱερός Χρυσόστομος) «ἐξαρτώντας τό πᾶν ἀπό Ἐκεῖνον». Διότι ἐάν ἔλεγε «Πιστεύουμε σέ σᾶς» θά ἦταν βέβαια μέγα τό ἐγκώμιο ἀλλά δέν θά τούς ἔδειχνε (δέν θά διδάσκονταν) ὅτι πρέπει νά ἐξαρτοῦν τά πάντα ἀπό τόν Θεό.

Ἐάν πάλι τούς ἔλεγε: «Πεποίθαμεν δὲ ἐν Κυρίῳ͵ ὅτι φυλάξει ὑμᾶς» καί δέν προσέθετε τό «ἐφ΄ ὑμᾶς» (γιά σᾶς) καὶ τὸ͵ «ἅ παρηγγείλαμεν ποιεῖτε καὶ ποιήσετε»͵ θά τούς ἔκανε νωθρότερους, ἀναθέτοντας τό πᾶν στήν δύναμη τοῦ Θεοῦ.

Θά πρέπει βέβαια τό πᾶν νά τό ἀναθέτουν καί νά τό ἀναφέρουν στόν Θεό, ἀλλά νά ἐνεργοῦν καί αὐτοί, ριπτόμενοι στούς κόπους καί στούς ἀγῶνες μέ αὐταπάρνηση. Καί δείχνει ἐδῶ  ὁ ἅγιος Ἀπόστολος ὅτι, ἄν καί ἀρκεῖ ἡ ἀρετή καί μόνη της νά σώσει, ὅμως πρέπει νά εἶναι διαρκής, καί νά μᾶς συνοδεύει μέχρι πού νά φθάσουμε στήν τελευταία μας ἀναπνοή. Δηλ. ὁ πνευματικός ἀγώνας σταματάει στό «στερνό τό ξεψύχισμα».

Δίδαγμα:

1)Δέν σωζόμαστε ἀπό τά ἔργα μας, ἀλλά ἐξ αἰτίας τῆς Θείας Χάρης.

Εἶναι ὅμως καί τά δικά μας ἔργα ἀπαραίτητα. Χωρίς αὐτά δέν εἶναι δυνατόν νά διαφυλαχθεῖ ἡ Θεία Χάρις, πού μᾶς δίδεται δωρεάν ἀπό τόν Θεό κατά τήν συμμετοχή μας στά ἅγια Μυστήρια (Ἅγιο Βάπτισμα, Ἅγιο Χρίσμα, Ἱερά Ἐξομολόγηση-Μυστήριο τῆς Μετανοίας, Θεία Εὐχαριστία).

Τά ἔργα ἐπιβεβαιώνουν ἔμπρακτα τήν θέλησή μας γιά σωτηρία καί τήν ἀγάπη-ταπείνωσή μας πρός τόν Θεό. Ἡ ὑπακοή στόν Θεό φανερώνεται διά τῶν ἔργων μας. Ἑλκύεται ἔτσι ἡ Θεία Χάρις, φανερώνεται ἡ ὑπάρχουσα ἐντός μας καί διαφυλάσσεται.

Ἀπό τήν ἄλλη πλευρά ἡ ἀπόλυτη ἐμπιστοσύνη στά ἔργα μας, γιά τήν σωτηρία μας (ὅτι δηλ. ἡ σωτηρία μας ἐξαρτᾶται ἀποκλειστικά ἀπό τήν ἀνθρώπινη προσπάθεια- ἄσκησή μας) εἶναι ἀπορριπτέα καί συνιστᾶ αἵρεση (πελαγιανισμός), ἡ ὁποία ἔχει καταδικασθεῖ ἀπό τήν ὀρθόδοξη Ἐκκλησία.

2)Ἐκεῖνο πού πρέπει  νά συμβαίνει γιά νά ἐπιτευχθεῖ ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἡ συνεργασία τῆς ἀνθρώπινης θέλησης μέ τήν Θεία Χάρη. Ὁ ἄνθρωπος, πού θέλει νά σωθεῖ, δέν ἀντιστέκεται στήν Θεία παρακίνηση, ἀλλά ἀφήνεται νά σπρωχθεῖ ἀπό τήν, ὡς λεπτή αὔρα, Θεία Χάρη, γιά νά ἑνωθεῖ μέ τόν Θεό.

Συμπερασματικά ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου ἐπιτυγχάνεται: α)μέ τόν ἐγκεντρισμό  τοῦ ἀνθρώπου στόν Χριστό, τήν ἔνταξή του στό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ, πού εἶναι ἡ Ἐκκλησία καί β) μέ τήν μέχρι τελευταίας του πνοῆς παραμονή σ’ Αὐτό τό Μυστηριακό Σῶμα, διά τῆς Μυστηριακῆς καί ἀσκητικῆς ζωῆς.

3)Ὁ σωσμένος ἄνθρωπος εἶναι μία καινούργια δημιουργία, μία «ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ καινή κτίση» καί ὄχι ἁπλᾶ ἕνας καλός, ἤ καλλίτερος ἀπό τό παρελθόν ἄνθρωπος ἤ ἕνας «θρησκευόμενος» ἄνθρωπος.

4)Ὁ σωσμένος εἶναι ὁ ἅγιος.

Ἡ ἁγιότητα πρέπει νά εἶναι τό ἰδανικό γιά μᾶς καί γιά ὅλους αὐτούς στούς ὁποίους καλούμαστε νά ἀσκήσουμε ἀγωγή, ὅπως εἶναι τά παιδιά μας.

Ὁ ἅγιος εἶναι αὐτός, πού συνεχῶς συνεργάζεται μέ τήν Θεία Χάρη. Συνεχῶς «ἀνοίγεται» στόν Θεό, διά τῆς ταπεινῆς προσευχῆς καί τῆς ὁλοκάρδιας ἀγάπης πρός Αὐτον.

Τότε, «ὁ Θεός εἶναι ὑποχρεωμένος νά βοηθήσει αὐτόν τόν ἄνθρωπο», ὅπως ἔλεγε χαριτωμένα ὁ π. Παΐσιος, ἀφοῦ ὁ Ἴδιος μᾶς τό ἔχει ὑποσχεθεῖ: «Ὁ Θεός ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται͵ ταπεινοῖς δὲ δίδωσιν χαριν»[2].

4)Ἡ πιό ἔξυπνη κίνηση, σέ κάθε μας πρόβλημα, εἶναι νά στρεφόμαστε πρός τόν Θεό, διά τῆς ἐν ταπεινώσει καί πλήρει ἐμπιστοσύνῃ πρός τό Θεῖο Του θέλημα, προσευχῆς. Τότε ὅλα τακτοποιοῦνται κατά τόν καλλίτερο τρόπο καί προχωροῦμε ἕνα ἀκόμη βῆμα πρός τήν σωτηρία μας. Τότε ἐπίσης, βοηθοῦμε ἀποτελεσματικά καί τούς ἄλλους.

Γιά παράδειγμα, οἱ γονεῖς, θά βοηθοῦσαν πολύ περισσότερο τά παιδιά τους ἄν δέν στηρίζονταν στίς δικές τους ἀνθρώπινες δυνάμεις καί προσπάθειες, ἀλλά ἔκαναν προσευχή γιαυτά. Ἀντί νά τά συμβουλεύουν, νά τά παρατηροῦν καί νά τά μαλώνουν συνεχῶς, θά ἔπρεπε νά τά παρουσίαζαν διά τῆς θερμῆς καί ἀδιάλειπτης προσευχῆς τους μπροστά στόν Θεό. Τότε θά τούς ἐδιναν διά τῆς Θείας Χάριτος τήν καλλίτερη ἀγωγή.

Τό ἴδιο ἰσχύει καί γιά τήν ἀντιμετώπιση τῶν προβλημάτων μέ τό «ἕτερον ἥμισυ» στήν οἰκογένεια, καθώς καί μέ τά προβλήματα στό ἐργασιακό, κοινωνικό, ἐθνικό χῶρο.

Πολύ πιό ἀναίμακτα καί ὄμορφα-εἰρηνικά θά λύνονταν ὅλα τά ἐθνικά μας θέματα, ἄν γινόμαστε λαός προσευχόμενος καί ἐκζητῶν τόν Θεόν ἀδιάλειπτα.

ΤΕΛΟΣ ΚΑΙ Τῼ ΘΕῼ ΔΟΞΑ!

---

[1] Work #163 62.491.54  tο #163 62.493.3

[2] Ἰακ. 4, 6.

Πηγή εἰκόνας: Ἱ. Ἡσ. Ἀνάστασις Χριστοῦ-Ἐμμαούς

Γέροντος Παΐσιου του Αγιορείτου Λόγοι Α΄ Μέρος Δ΄ Κεφάλαιο 3ο.Γιορτές και αργίες «Εορτάσωμεν, πιστοί, εορτήν πνευματικήν…»(1)

Λόγοι Α΄

ΙΕΡΟΝ ΗΣΥΧΑΣΤΗΡΙΟΝ
"ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΘΕΟΛΟΓΟΣ"
ΣΟΥΡΩΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 

«Εορτάσωμεν, πιστοί, εορτήν πνευματικήν…» (1)

 

 

Ο Χριστός με την μεγάλη Του αγάπη και με την μεγάλη Του αγαλλίαση που σκορπάει στις ψυχές των πιστών με όλες τις άγιες γιορτές Του μας ανασταίνει αληθινά, αφού μας ανεβάζει ψηλά πνευματικά. Αρκεί να συμμετέχουμε και να έχουμε όρεξη πνευματική να τις πανηγυρίζουμε πνευματικά· τότε τις γλεντάμε πνευματικά και μεθάμε πνευματικά από το παραδεισένιο κρασί ου μας φέρνουν οι Άγιοι και μας κερνούν.

- Γέροντα, πώς μπορεί να ζήση κανείς πνευματικά τις γιορτές;

- Τις γιορτές για να τις ζήσουμε, πρέπει να έχουμε τον νου μας στις άγιες ημέρες και όχι στις δουλειές που έχουμε να κάνουμε για τις άγιες ημέρες. Να σκεφτώμαστε τα γεγονότα της κάθε άγιας ημέρας (Χριστούγεννα, Θεοφάνεια, Πάσχα κ.λπ.) και να λέμε την ευχή δοξολογώντας τον Θεό. Έτσι θα γιορτάζουμε με πολλή ευλάβεια κάθε γιορτή. Οι κοσμικοί ζητούν να καταλάβουν τα Χριστούγεννα με το χοιρινό, το Πάσχα με το αρνί, τις Αποκριές με το κομφετί. Οι αληθινοί μοναχοί όμως κάθε μέρα ζουν τα θεία γεγονότα και αγάλλονται συνέχεια. Κάθε εβδομάδα ζουν την Μεγάλη Εβδομάδα. Κάθε Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή ζουν την Μεγάλη Τετάρτη, την Μεγάλη Πέμπτη, την Μεγάλη Παρασκευή, δηλαδή τα Πάθη του Χριστού, και κάθε Κυριακή το Πάσχα, την Ανάσταση. Τι, θα πρέπη να έρθη η Μεγάλη Εβδομάδα, για να θυμηθή κανείς τα Πάθη του Χριστού; Πρέπει να έρθη το Πάσχα με το αρνί, για να καταλάβω το «Χριστός ανέστη» σαν τους κοσμικούς; Ο Χριστός τι είπε; «Έτοιμοι γίνεσθε» (2) είπε. Δεν είπε, «ετοιμασθήτε τώρα!» Από την στιγμή που λέει ο Χριστός, «έτοιμοι γίνεσθε», πρέπει ο άνθρωπος, και ιδίως ο μοναχός, να είναι έτοιμος συνέχεια. Να μελετάη και να ζη τα θεία γεγονότα συνέχεια. Όταν κανείς μελετάη τα γεγονότα της κάθε γιορτής, φυσιολογικά θα συγκινηθή και με ιδιαίτερη ευλάβεια θα προσευχηθή. Έπειτα στις Ακολουθίες ο νους να είναι στα γεγονότα που γιορτάζουμε και με ευλάβεια να παρακολουθούμε τα τροπάρια που ψάλλονται. Όταν ο νους είναι στα θεία νοήματα, ζη τα γεγονότα ο άνθρωπος, και έτσι αλλοιώνεται. Όταν σκεφτώμαστε λ.χ. έναν Άγιο που τον έχουμε σε ευλάβεια ή τον Άγιο που γιορτάζουμε, ο νους θα πάη και λίγο παραπάνω· θα πάη στον Ουρανό. Και όταν σκεφτώμαστε τους Αγίους, μας σκέφτονται και οι Άγιοι και μας βοηθούν. Έτσι πιάνει κανείς φιλία με τους Αγίους, που είναι και η πιο σίγουρη φιλία. Τότε μπορεί να είναι μόνος και να ζη με όλους· και με Αγίους και με Αγγέλους και με όλον τον κόσμο. Να είναι μόνος και να νιώθη όλη αυτήν την συντροφιά! Είναι ζωντανή η παρουσία των Αγίων. Όλοι οι Άγιοι είναι παιδιά του Θεού και βοηθούν εμάς τα ταλαίπωρα παιδιά του Θεού.

Τους Αγίους μας, που έχυσαν είτε αίμα είτε ιδρώτες και δάκρυα για την αγάπη του Χριστού, πάντα πρέπει να τους γιορτάζουμε με ευλάβεια, για να βοηθιώμαστε. Και όταν ακούμε το Συναξάρι τους «Τη αυτή ημέρα μνήμη του Αγίου…», να στεκώμαστε εκείνη την στιγμή όρθιοι, όπως και οι στρατιώτες στέκονται προσοχή, όταν διαβάζωνται τα ονόματα των ηρωικώς πεσόντων συναδέλφων τους. «Την τάδε του μηνός… ο στρατιώτης δείνα έπεσε μαχόμενος ηρωικώς στο τάδε μέτωπο».

Στην γιορτή, για να νιώση κανείς το γεγονός, δεν πρέπει να δουλεύη. Την Μεγάλη Παρασκευή λ.χ., εάν θέλη να νιώση κάτι, δεν πρέπει να κάνη τίποτε άλλο εκτός από προσευχή. Στον κόσμο οι καημένοι οι κοσμικοί την Μεγάλη Εβδοβάδα έχουν δουλειές. Μεγάλη Παρασκευή να δίνουν ευχές. «Χρόνια πολλά! Να ζήσετε! Με μια νύφη!»… Δεν κάνει! Εγώ την Μεγάλη Παρασκευή κλείνομαι στο Καλύβι. Όπως και μετά το Αγγελικό Σχήμα η εβδομάδα της ησυχίας που ακολουθεί, βοηθάει, γιατί ποτίζει η θεία Χάρις την ψυχή και καταλαβαίνει ο μεγαλόσχημος τι έγινε, έτσι και στις γιορτές η ησυχία πολύ βοηθάει. Μας δίνεται περισσότερη ευκαιρία να ξεκουρασθούμε λίγο, να μελετήσουμε και να προσευχηθούμε. Θα έρθη ένας καλός λογισμός, θα εξετάσουμε τον εαυτό μας, θα πούμε λίγο την ευχή και θα νιώσουμε έτσι κάτι από το θείο γεγονός της ημέρας.



1) Τροπάριο της στ΄ ωδής του β΄ κανόνος της εορτής των Εισοδίων της Θεοτόκου (21 Νοεμβρίου).
2) Βλ. Ματθ. 24, 44
 

συνεχίζεται ...

http://anavaseis.blogspot.com/2010/08/3-1.html#more 

 Επόμενο : Μέρος Δ΄ Κεφάλαιο 3ο.  «Κρείσσον ολίγον τω δικαίω…»

ΓΙΑΤΙ ΕΡΓΑΖΟΤΑΝ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΜΑΣ; (Ἁγίου Νικοδήμου-Πνευματικά Γυμνάσματα)(MP3)

Ὁμιλία τοῦ π. Σάββα στίς 10-01-10

Ο ΚΟΠΟΣ ΚΑΙ Ο ΜΟΧΘΟΣ ΩΣ ΤΡΟΠΟΣ ΑΛΗΘΙΝΗΣ ΙΕΡΑΠΟΣΤΟΛΗΣ

Γράφει ὁ Ἅγιος Ἀπόστολος Παῦλος ἀπευθυνόμενος στούς Θεσσαλονικεῖς (Α΄ Θεσσ. 2, 9): Μνημονεύετε γάρ, ἀδελφοί, τὸν κόπον ἡμῶν καὶ τὸν μόχθον· νυκτὸς γὰρ καὶ ἡμέρας ἐργαζόμενοι πρὸς τὸ μὴ ἐπιβαρῆσαί τινα ὑμῶν ἐκηρύξαμεν εἰς ὑμᾶς τὸ εὐαγγέλιον τοῦ Θεοῦ. 

Δηλ: Νά θυμᾶστε ἀδελφοί μου τό κόπο μας καί τό μόχθο (ἡμῶν τῶν Ἀποστόλων). Νύκτα καί μέρα ἐργαζόμαστε γιά νά μήν ἐπιβαρύνουμε κάποιον ἀπό σᾶς καί ἔτσι ἐκηρύξαμε τό Εὐαγγέλιο τοῦ Θεοῦ.

Ὁ διδάσκαλος τοῦ Εὐαγγελίου δέν πρέπει νά φείδεται κόπων προκειμένου νά ἐπιτελέσει τό ἔργο του. Τό ἱεραποστολικό του ἔργο ἀποβλέπει στήν σωτηρία τῶν ἀνθρώπων. Ὁ Ἅγιος Ἀπόστολος Παῦλος καλεῖ τούς «ἐν Χριστῷ» ἀδελφούς του τῆς Θεσσαλονίκης νά ἐνθυμοῦνται συνεχῶς, ὄχι τίς εὐεργεσίες, ἀλλά τόν κόπο πού ἔκανε γιαυτούς. 

Πράγματι δέν λυπᾶται ποτέ τόν ἑαυτό του. Κάνει τό πᾶν γιά νά διαδοθεῖ ἀπρόσκοπτα τό Εὐαγγέλιο. Ἐνῶ θά μποροῦσε νά ζεῖ ἀπ' Αὐτό, ὅμως ζεῖ, ἐργαζόμενος μέ τά ἴδια του τά χέρια. 

Λέγει καί στούς Κορινθίους:«Οὐκ οἴδατε ὅτι οἱ τά ἱερά ἐργαζόμενοι ἐκ τοῦ ἱεροῦ ἐσθίουσιν; Οὕτω καί ὁ Χριστός διέταξε τούς τό εὐαγγέλιον καταγγέλλοντας ἐκ τοῦ εὐαγγελίου ζῆν». Δηλαδή: «Δέν γνωρίζετε ὅτι αὐτοί πού ἐργάζονται στά ἱερά ἔργα συντηροῦνται-τρώγουν ἀπό τό ἱερό (ἀπό τούς ἀνθρώπους πού διακονοῦν διορισμένοι στή θέση αὐτἠ ἀπό τόν Θεό); Ἔτσι καί ὁ Χριστός διέταξε ὅτι αὐτοί πού κηρύττουν τό Εὐαγγέλιο νά ζοῦν ἀπό Αὐτο.«Ἀλλ' ἐγώ» λέγει, «δέν θέλησα νά ζῶ ἀπό τό Εὐαγγέλιο, ἀλλά ἐκοπίαζα καί μάλιστα μέ πολλή σπουδή». 

Ἐργαζόταν ὁ Ἅγιος Ἀπόστολος νύχτα καί ἡμέρα γιά νά μήν ἐπιβαρύνει κανέναν ἀπό τούς ἀδελφούς. Δέν ἦσαν πλούσιοι οἱ Ἅγιοι Ἀπόστολοι· ἀντίθετα ἦσαν σέ κατάσταση φτώχειας. Ἡ εὐαγγελική πτωχεία εἶναι ἕνα ἀπό τά κύρια χαρακτηριστικά τοῦ ἤθους τους. Ἀγαποῦν τούς ἀδελφούς τους «ἐν Χριστῷ» καί γιαυτό ἐργάζονται οἱ ἴδιοι γιά νά ἐπαρκέσουν στίς ἀνάγκες τους. Δέν ἐπιβαρύνουν κανένα. Θυσιάζονται στό κήρυγμα γιά τήν διάδοση τοῦ Εὐαγγελίου ἀλλά καί καθημερινά ἐργάζονται χειρωνακτικά γιά τίς σωματικές τους ἀνάγκες.  Οἱ Ἅγιοι Ἀπόστολοι διδάσκουν κυρίως μέ τήν ζωή τους καί ὄχι τόσο μέ τά λόγια τους.

Δίδαγμα: Ἱεραποστολή σημαίνει κυρίως ζωή «ἐν Χριστῷ», δηλ. καθημερινή σταύρωση γιά χάρη τοῦ πλησίον πρός δόξαν Θεοῦ. Ὅσο κάποιος σταυρώνεται τόσο καί διδάσκει μέ βροντώδη τρόπο καί «ἑλκύει πάντας πρός αὐτόν». Κανείς δέν μπορεῖ νά ἀλλάξει κανέναν. Μόνον τό Ἅγιον Πνεῦμα μπορεῖ νά ἀλλάξει αὐτούς, πού θέλουν νά ἀλλάξουν καί νά πιστεύσουν.Ὁ χριστιανός ὁ ἀληθινός, αὐτός πού ἔχει ἐνεργό μέσα του τό Ἅγιο Πνεῦμα, αὐτός εἶναι καί ὁ ἀληθινός ἱεραπόστολος. Ἡ ζωή του εἶναι τό ἠχηρότερο κήρυγμα. Δέν λέει κούφια λόγια, ἀλλά λόγια πού ἔχουν ἀντίκρυσμα στή ζωή του. Οἱ πράξεις του ἐπιβεβαιώνουν τά λόγια του.

Πρακτικά: Ἄς μήν λέμε πολλά λόγια γιά νά «διορθώσουμε» τούς ἄλλους. Ἄς προσπαθοῦμε νά μιλᾶμε μέ τή ζωή μας. Ἡ θυσία γιά τούς ἄλλους, ἡ ἀγάπη, ὁ τρόπος πού θά κυττάξουμε τόν ἄλλο, ἡ στοργή στό βλέμμα, στό χαιρετισμό, στήν προσφορά ἑνός κεράσματος, ἕνας καλός λογισμός γιά τόν ἄλλο...Ὅλα αὐτά μιλοῦν εὔηχα καί ἄφωνα στήν καρδιά τοῦ ἄλλου...Κυρίως ὅμως καί προπάντων ἡ προσευχή μέ ἀγάπη καί πόνο γιά τόν ὁποιοδήποτε ἄλλο ἔχει τεράστια θετική ἐπίδραση στήν ψυχή του. Ἡ καρδιά τοῦ παιδιοῦ, τοῦ συζύγου, τοῦ ἐχθροῦ, τοῦ συκοφάντη, τοῦ ὅποιου πού μᾶς ἀδικεῖ, «χτυπιέται» εὐγενικά ἀπό τήν προσευχή. Ὁ ἅγιος π. Πορφύριος ἔλεγε: «Ὄχι πολλά λόγια στά παιδιά. Πολλή προσευχή. Τά λόγια χτυποῦν στ' αὐτιά· ἡ προσευχή χτυπάει στήν καρδιά». Οἱ ἄνθρωποι ἔχουν κουραστεῖ ἀπό τά πολλά λόγια. Ἀναζητοῦν πρότυπα, παραδείγματα ζωῆς ἁγίας, ἀληθινά χριστιανικῆς, ζωῆς, πού εἶναι ἡ αὐθεντική συνέχεια τῆς ζωῆς τῶν ὁσίων, τῶν μαρτύρων, τῶν ἀσκητῶν, τῶν ἁγίων μας. Ζητοῦν ἀνθρώπους, πού εἶναι ὀργανικά ἐνταγμένοι στό μυστηριακό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ καί ἐνεργεῖ τό Ἅγιο Πνεῦμα μέσα τους. Ἀκόμη καί ἡ ἁπλῆ «καλημέρα», πού λένε αὐτοί οἱ ζωντανοί ἅγιοι, εἶναι φορτισμένη μέ τό Ἅγιο Πνεῦμα, τήν ἄκτιστη Θεία Χάρη. Αὐτή ἡ χάρις μεταδίδεται καί στόν ἄλλο, τόν ἀκροατή, ὁ ὁποῖος τήν καρποῦται, ἄν βέβαια ἔχει δεκτικότητα (δηλ. καλή διάθεση καί κάποια καθαρότητα). 

Ἄς προσπαθοῦμε πάντα νά εἴμαστε «ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ», ὁπότε θά ἔχουμε τούς καρπούς Του.«Ὁ δέ καρπός τοῦ Πνεύματος ἐστίν ἀγάπη, χαρά, εἰρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, ἀγαθωσύνη, πίστις, πραότης, ἐγκράτεια». Ἄς ἐλέγχουμε συνεχῶς τόν ἑαυτό μας ἄν εἴμαστε σ' αὐτήν τήν κατάσταση τῆς ψυχῆς, πού ἔχει τά ἀνωτέρω χαρακτηριστικά. Ἄν ὑπάρχει ἴχνος ταραχῆς, κακίας, λύπης, ἀντιπάθειας, ἀκρασίας... πρέπει νά κάνουμε ἀναδρομή στό παρελθόν, νά βροῦμε τί ἁμαρτία(ες) κάναμε καί νά μετανοήσουμε.

π. Σάββας

http://hristospanagia3.blogspot.com/
Πηγή εἰκόνας:
http://users.otenet.gr/~filippi/agpaylos.gif

Πατερικά σχόλια στό θέμα περί ἐργασίας καί ἀργίας (Α΄ μέρος). «Ἀκούομεν γάρ τινας περιπατοῦντας ἐν ὑμῖν ἀτάκτως͵ μηδὲν ἐργαζομένους, ἀλλὰ περιεργαζομένους»

Ἡ ἀργία, ἡ τεμπελιά εἶναι ἀταξία.

Ὅλοι οἱ ἅγιοι Ἀπόστολοι καταδικάζουν τούς τοιούτους. Γράφεται στίς Ἀποστολικές Διαταγές: «Δέν θά εἶσαι σάν πετούμενος (νά πετᾶς ἐδῶ κι ἐκεῖ), οὔτε θά περπατᾶς χωρίς λόγο στούς δρόμους παρατηρώντας, ἐνῶ δέν πρέπει, αὐτούς πού ζοῦν κακῶς· ἀντίθετα προσέχοντας στήν τέχνη καί τό ἔργο σου, νά ἀναζητᾶς αὐτά, πού θέλει ὁ Θεός. Ἀφοῦ ὑπενθυμίζεις στόν ἑαυτό σου τά λόγια τοῦ Χριστοῦ, αὐτά συνεχῶς νά μελετᾶς. Διότι λέγει ἡ Γραφή: Τόν νόμο Του θά μελετήσεις ἡμέρα καί νύκτα· κι ὅταν περπατᾶς στόν ἀγρό, κι ὅταν κάθεσαι στό σπίτι, κι ὅταν κοιμᾶσαι , κι ὅταν σηκώνεσαι, γιά νά κατανοεῖς τά πάντα»[1].

 Ὁ Θεός θέλει ὁ ἄνθρωπος νά ἐργάζεται. Ἐξ ἀρχῆς ἐτοποθέτησε τόν ἄνθρωπο στόν Παράδεισο γιά νά ἐργάζεται αὐτόν καί νά τόν φυλάττῃ[2].

Ἑρμηνεύοντας αὐτό τό ρητό ὁ Μ. Βασίλειος λέγει: «Ἀφοῦ ἔφτιαξε ὁ Θεός τόν ἄνθρωπο, δέν ἤθελε αὐτόν νά εἶναι ἀργός καί ἀκίνητος, ἀλλά νά εἶναι δραστήριος σ’ αὐτά, πού εἶναι καθήκοντα».

Τό παρακινεῖ ὁ Πλάστης τό πλάσμα Του σέ ζῆλο καί σπουδή. Μετά τήν πτώση, πάλι, ὁ Θεός παραγγέλλει τήν ἐργασία λέγοντας: «ἐν ἱδρῶτι τοῦ προσώπου σου φαγῇ τόν ἄρτον σου». Καί βέβαια αὐτά, πού εἶπε ὁ Θεός στόν Ἀδάμ, ἰσχύουν καί γιά ὅλους τούς ἀνθρώπους, τούς ἀπογόνους τοῦ πρώτου Ἀδάμ.

Δίδαγμα: Εἶναι ἐντολή τοῦ Θεοῦ ἡ ἐργασία καί ἐκπλήρωση τοῦ προορισμοῦ του. Ὁ Χριστός μας συνεχῶς ἐργαζόταν χειρωνακτικά καί κοπιαστικά .Ὁ Θεός ἐπίσης ἐργάζεται συνεχῶς τή σωτηρία μας. «Ὁ πατήρ μου ἕως ἄρτι ἐργάζεται͵ κἀγὼ ἐργάζομαι»[3] μᾶς ἀποκάλυψε ὁ Ἴδιος ὁ Κύριος. Ἑπομένως ἡ ἐργασία εἶναι μίμησις Χριστοῦ καί πραγμάτωση τοῦ «καθ’ ὁμοίωσιν».

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος παρατηρεῖ:«Γιατί δέν ἐργάζεσαι; Ὁ Θεός σοῦ ἔδωκε τά χέρια, ὄχι γιά νά παίρνεις τά πράγματα τῶν ἄλλων, ἀλλά γιά νά δίνεις στούς ἄλλους»[4].

Ὁ Θεός ἔπλασε τά χέρια, τά πόδια καί τά ἄλλα μέλη τοῦ ἀνθρωπίνου σώματος, ὄχι γιά νά τά ἔχει ἀργά, ἀλλά γιά νά ἐργάζεται μέ αὐτά. Ὥστε ἐκεῖνος πού δέν ἐργάζεται, εἶναι παραβάτης αὐτῆς τῆς τάξεως τήν ὁποίαν ἔχει ὁρίσει ὁ Θεός.

Ὁ Κορέσιος[5] λέγει ὅτι ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ἐμεταχειρίζετο τήν τέχνην γιά νά δείξει τρόπο καί μέθοδο μέ τήν ὁποία οἱ Χριστιανοί θά γλυτώνουν τήν ἁμαρτία. Ἐπίσης ὁ Κλήμης[6] καί ὁ Εὐσέβιος[7], καί ὁ Ἡγήσιππος[8] καί ὁ Ἐπιφάνιος[9] συμφώνως λέγουν ὅτι ἡ ἐργασία τῶν χειρῶν καί ὁ κόπος ἐμποδίζουν τόν ἄνθρωπο ἀπό τήν ἁμαρτία.

Ἐπίσης ὁ Κάτων μητέρα τῶν κακῶν ὀνόμασε τήν ἀργία. Ὁ Σενέκας ἐγνωμάτευσε ὅτι ἡ ἀργία εἶναι τάφος τοῦ ζωντανοῦ ἀνθρώπου. Ἐπειδή ὁ Θεός δέν μᾶς ἔδωσε μάταια τά χέρια καί τά πόδια.

Γιαυτό καί ὁ Σολομών ἐπαινώντας τήν ἀνδρεία καί δουλεύτρια γυναῖκα λέγει ὅτι: «Ἐγεύσατο ὅτι καλόν ἐστι τό ἐργάζεσθαι, καί οὐκ ἀποσβέννυται ὁ λύχνος αὐτῆς ὅλην τήν νύκτα»[10] μέ τά ὁποῖα λόγια φανερώνει ὅτι αὐτή ἐργαζόταν ἡμέρα καί νύκτα.

Ὁ Μ. Ἀντώνιος ἐπίσης ἄκουσε ἀπό τόν Θεό αὐτά τά λόγια: «Ἀντώνιε, θέλεις ν΄ ἀρέσεις στόν Θεό; Προσεύχου· ὅταν δέ δέν μπορεῖς νά προσευχηθεῖς, κοπίαζε μέ τά χέρια σου»[11].

Δίδαγμα:Ἀληθινά πηγή καί αἰτία τῆς ἁμαρτίας εἶναι ἡ ἀπραξία καί ἡ ἀργία τῶν χειρῶν. Ἡ ἐργασία εἶναι φάρμακο κατά τῶν παθῶν καί μάλιστα κατά τῆς ἀκηδίας (σύγχρονη ἔκφραση γιά τό πάθος αὐτό εἶναι ἡ λέξη κατάθλιψη).

Οἱ καταθλιπτικοί θά πρέπει νά ξεκινήσουν τήν θεραπεία μέ τό νά ἀσχοληθοῦν μέ κάτι, πού τούς ἀρέσει. Σιγά-σιγά διά τῆς ἐργασιοθεραπείας αὐτῆς, πού εἶναι ἀγάπη «βγαίνουν ἀπό τήν κατάθλιψη». Ἡ ὁλοκλήρωση τῆς θεραπείας τους πραγματώνεται ὅταν ἀγαπήσουν συνειδητά τόν Θεό.

Οἱ ἄνθρωποι σήμερα ἐργάζονται ὅλο καί λιγώτερο γιαυτό καί παθαίνουν ὅλο καί περισσότερο κατάθλιψη. Ἡ θεραπεία τῆς κατάθλιψης εἶναι ὁ Θεῖος Ἔρωτας. Ἡ πρώτη βαθμίδα τοῦ Θεῖου Ἔρωτα εἶναι ἡ ἐργασία (=προσφορά ἀγάπης στόν πλησίον) πού εἶναι καί τήρηση τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ· εἶναι δηλ.ἡ ἐργασία γιά χάριν τῶν ἄλλων καί δεῖγμα ἀγάπης στόν Θεό.

Ὅποιος ἐργάζεται ,τηρεῖ τήν ἐντολή τοῦ Θεοῦ, βγαίνει ἀπό τόν ἑαυτό του (ὅταν βεβαίως ἐργάζεται καί δέν «δουλεύει» στήν φιλαυτία καί τό ἐγώ του) καί ἀγαπάει. Γιαυτό καί θεραπεύεται ἀπό τήν κατάθλιψη, πού εἶναι ἕνας μεγάλος ἐγωισμός, δηλ. τό ἀντίθετο τῆς ἀγάπης (ἡ ὁποία ἀγάπη εἶναι ἔξοδος ἀπό τό ἐγώ).

Τῼ ΔΕ ΘΕῼ ΔΟΞΑ ΠΑΝΤΟΤΕ ΝΥΝ ΚΑΙ ΑΕΙ ΚΑΙ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΙΩΝΑΣ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ!

---

[1] Ἀποστολικαί Διαταγαί, Βιβλ. Α΄, Κεφ. δ΄ : «Οὐκ ἔσῃ ὡς πετόμενος,, καί ἐμπεριπατῶν ἀλόγως ἐν ταῖς ρύμαις, ἀκαιροεπόπτης τῶν κακῶς ζώντων· ἀλλά τῇ τέχνῃ σου, καί τῷ ἔργῳ σου προσέχων, τά τῷ Θεῷ φίλα ἀναζήτει, καί τά τοῦ Χριστοῦ λόγια ἀναμιμνησκόμενος, διηνεκῶς μελέτα· λέγει γάρ ἡ Γραφή, ὅτι ἐν τῷ νόμῳ αὐτοῦ μελετήσεις ἡμέρας καί νυκτός· περιπατῶν ἐν ἀγρῷ, καί ἐν οἴκῳ καθήμενος, καί κοιταζόμενος, καί διανιστάμενος, ἵνα συνιῇς ἐν πᾶσιν».

[2] Γεν. β΄, 15.: «Ἔλαβε Κύριος ὁ Θεός τόν ἄνθρωπον, ὅν ἔπλασε, καί ἔθετο αὐτόν ἐν τῷ παραδείσῳ τῆς τρυφῆς, ἐργάζεσθαι αὐτόν καί φυλάττειν»

[3] Ἰω. 5, 17.

[4] Ἁγ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Λόγος Ε΄ στήν Β΄ Πρός Θεσσαλονικεῖς.

[5] Γεώργιος Κορέσσιος 1570 ci.-1659/60: Λόγιος θεολόγος, φιλόσοφος καί ἰατρός ἀπό τούς σπουδαιότερους συγγραφεῖς τοῦ 17^ου αἰ.

[6]Βιβλ. Α΄ τῶν καταστάσεων

[7]Βιβλ. Ε΄ τῆς Ἱστορίας, Κεφ. ιε΄.

[8] Κεφ. ιε΄.

[9] Αἱρεσ. Π΄.

[10] Παρ. λα΄, 18.

[11] «Ἀντώνιε θέλεις ἀρέσαι Θεῷ; Προσεύχου· ὅταν δέ μή δύνασαι προσεύχεσθαι, χερσί πόνει».

π. Σάββας

http://hristospanagia.blogspot.com/

Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Μέ ἀφορμή κάποιους πού δέν ἤθελαν νά ἐργάζωνται γράφει ὁ Ἅγιος Ἀπόστολος Παῦλος(Β΄ Θεσσ. 3,11):«Ἀκούομεν γάρ τινας περιπατοῦντας ἐν ὑμῖν ἀτάκτως͵ μηδὲν ἐργαζομένους, ἀλλὰ περιεργαζομένους»· Δηλ. «Ἀκοῦμε γιά μερικούς ἀπό σᾶς ὅτι συμπεριφέρονται ἄτακτα, χωρίς νά κάνουν καμιά ἐργασία, ἀλλά περιεργάζονται». Εἶχαν φθάσει ἄσχημες εἰδήσεις στόν Ἀπόστολο. Ὑπῆρχαν κάποιοι, πού ζοῦσαν ἄτακτα στήν Θεσσαλονίκη. Δέν εἰργάζοντο ἀλλά περιεργάζοντο τόν ἕναν καί τόν ἄλλον.

Ἐπειδή ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἀεικίνητος, δηλ. πάντοτε κινεῖται καί ποτέ δέν σταματᾶ νά ἐργάζεται, γιαυτό ὅταν ὁ ἄνθρωπος δέν μεταχειρίζεται κάποια χρήσιμη τέχνη ἤ ἐργόχειρο, ἀναγκαστικά ὁ νοῦς του κινεῖται στά μάταια, ἄχρηστα, ψευδῆ καί ἁμαρτωλά.
Ὁ ἄνθρωπος αὐτός ἀναγκαστικά περιεργάζεται τήν ζωή καί τήν διαγωγή τῶν ἄλλων ἀνθρώπων (τί κάνει ὁ ἕνας καί ὁ ἄλλος ἄνθρωπος καί ἔτσι γκρεμίζεται σέ ἀργολογίες, κατακρίσεις, καταλαλιές (κουτσομπολιά), φθόνους, ζήλειες, ἀντιπάθειες, εὐτραπελίες (χορατά) καί σέ ἀδιαφορία γιά τή ζωή καί τή σωτηρία του.

Δίδαγμα: Δέν πρέπει νά σταματᾶμε νά ἐργαζόμασθε τό καλό πρός πάντας. Ἄν σταματήσουμε, τότε ἀναγκαστικά ἐργαζόμαστε τό κακό. Ἡ καλλίτερη ἄμυνα εἶναι ἡ ἐπίθεση. Γιά νά ἀντισταθοῦμε στό κακό ἄς κάνουμε συνεχῶς τό καλό.

Οἱ ἅγιοι Πατέρες μᾶς συμβουλεύουν νά μήν πολεμᾶμε τό κακό κατά μέτωπο μέ τήν ἀντίσταση, ἀλλά νά τό ἐξουδετερώνουμε κάνοντας πάντα τό καλό. Ἐάν ὁ χῶρος τῆς ψυχῆς μας, ὁ νοῦς μας, εἶναι γεμᾶτος μέ καλές ἔννοιες, συναισθήματα ἅγια καί ἀποφάσεις θεάρεστες·  ἐάν  συγχρόνως τό σῶμα μας καί ἡ ψυχή μας ἐργάζεται γιά νά προσφέρει ἀγάπη στούς ἄλλους, τότε δέν χωράει νά μπεῖ τό κακό στή ζωή μας. Ἄς «κλέβουμε» τό κακό, κάνοντας ἀσταμάτητα τό καλό. Ἄς εἶναι ὁ νοῦς μας συνεχῶς στόν Θεό καί σ’αὐτά πού Τοῦ ἀρέσουν (ψαλμοί, ὕμνοι, προσευχές, Θεῖος Ἔρωτας) γιά νά μήν εἶναι ἀναγκαστικά στό κακό.

Οἱ ἅγιοι Πατέρες μᾶς διδάσκουν: «Ὅταν ὁ νοῦς ἀπομακρυνθεῖ ἀπό τό Θεό ἤ κτηνώδης γίνεται (κυλιόμενος σάν τόν χοῖρο στή λάσπη τῶν παθῶν καί μάλιστα τῶν σαρκικῶν) ἤ δαιμονιώδης ( ὁπότε ὁ ἄνθρωπος θυμώνει, ὀργίζεται καί μάχεται μέ τούς ἄλλους σάν δαίμονας)»[1].

Γιά νά γλυτώσει λοιπόν ὁ ἄνθρωπος ἀπό ὅλα αὐτά τά κακά, πρέπει νά δουλεύει κάποια τέχνη καί ἐργόχειρο, λέγει ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης. Διότι δουλεύοντας τέχνη, ὄχι μόνο τακτοποιεῖ καί συμμαζεύει τόν νοῦ του, ἀλλά προσπορίζεται καί τά πρός τό ζῆν. Ἐπίσης δέν γίνεται βάρος στούς ἄλλους παίρνοντας ἀπ΄ αὐτούς τά ἀναγκαῖα γιά τό σῶμα του.

Ἐπειδή δέν πρέπει νά ἐλεεῖ κάποιος, αὐτόν πού ἐνῶ μπορεῖ νά ἐργαστεῖ τέχνη καί ἐργόχειρο, ὅμως δέν θέλει νά ἐργαστεῖ. Λέγει ὁ ἱερός Χρυσόστομος: «Ἡ ἐλεημοσύνη δίδεται μόνο σ’ ἐκείνους πού δέν μποροῦν νά ἐπαρκέσουν στίς ἀνάγκες τους, ἐργαζόμενοι χειρωνακτικά·  ἤ καί σ’ αὐτούς πού  διδάσκουν καί εἶναι ὁλοκληρωτικά ἀπασχολημένοι ἀπό τόν λόγον τῆς διδασκαλίας»[2].

- Ἀλλά τί προφασίζεται καί λέγει ὁ ὀκνηρός;

-Ἐγώ εἶμαι ἀσκητής· ἐγώ προσεύχομαι· ἐγώ νηστεύω καί ἀναπληρώνω μέ αὐτά τόν κόπο τοῦ ἐργοχείρου.

Σ’ αὐτόν ἀπαντᾶμε(λέει ὁ ἅγ. Νικόδημος): Πρῶτον μέν ὅτι ἡ προσευχή καί ἡ νηστεία δέν εἶναι ἔργο τῶν χειρῶν· ὁ δέ Παῦλος κάνει λόγο ἐδῶ ξεκάθαρα γιά ἐργόχειρο κατά μίμησιν τοῦ Τέκτονος Κυρίου, τό ὁποῖο τό θεωρεῖ ἀπαραίτητο γιά τόν ἄνθρωπο. Δεύτερον δέ ἀπαντᾶμε, ὅτι ἐσύ πού λέγεις αὐτά, μπορεῖς μαζί μέ τήν ἄσκηση, καί τήν προσευχή καί τήν νηστεία νά κάνεις καί ἐργόχειρο. Ἐπειδή ὅμως καταφρονεῖς τό ἐργόχειρο γιαυτό κατακρίνεσαι ὡς ἀργός.

Μερικοί ὅμως λένε: Ἐφ΄ ὅσον ὁ ἅγιος Ἀπόστολος λέγει ὅτι ὅλοι πρέπει νά ἐργοχειροῦν, τότε πῶς οἱ διδάσκαλοι καί οἱ κήρυκες τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ δικαιοῦνται νά μήν ἐργάζωνται;

Σ’ αὐτούς  ἀπαντᾶμε (λέγει ὁ ἅγιος Νικόδημος) ὅτι οἱ διδάσκαλοι μεταχειρίζονται ἐργασία ἡ ὁποία εἶναι σπουδαιότερη καί δυσκολώτερη ἀπό τό ἐργόχειρο. Πρός τούτοις αὐτή ἡ ἐνασχόληση τούς ἐμποδίζει στό νά ἐργάζωνται μέ τά χέρια. Σέ σένα ὅμως τόν ἀσκητή καί ἡσυχαστή δέν ὑπάρχει κανένα τέτοι ἐμπόδιο. Ὥστε ἁμαρτάνεις ἐπειδή ἀμελεῖς καί δέν δουλεύεις ἐργόχειρο.

«Μή ἐργαζομένοις ἀλλά περιεργαζομένοις»

Συνάγεται ἀπό τό ρητό αὐτό τοῦ Ἀποστόλου ὅτι ἡ περιέργεια γεννᾶται ἀπό τήν ἀργία. Περίεργοι εἶναι ἐκεῖνοι πού κάθονται ἄνεργοι.

Στήν περιέργεια ἀκολουθεῖ ἡ πονηρία, ἡ καταλαλιά καί μύρια ἄλλα κακά. Ἀληθινά σοφός ἦταν λοιπόν αὐτός πού παρομοίασε τούς ἐργοχειροῦντες μέ τίς φιλόπονες μέλισσες οἱ ὁποῖες ἐργάζονται· τούς δέ ἀργούς μέ τούς κηφῆνες, οἱ ὁποῖοι δέν δουλεύουν, ἀλλά κάθονται ἀργοί πάντοτε. Καθώς οἱ μέλισσες ἐργαζόμενες τό γλυκύτατον μέλι,  ὄχι μόνον τρέφουν τόν ἑαυτό τους ἀπό ἀυτό ἀλλά καί τούς ἀνθρώπους. Τούς κόπους δέ τῶν μελισσῶν ἀπολαμβάνουν εἰς γλυκασμόν καί ὑγείαν τοῦ σώματος ὅλοι οἱ ἄνθρωποι... Ἔτσι καί αὐτοί πού ἐργάζονται τέχνες ὄχι μόνο τρέφουν τούς ἑαυτούς τους ἀπό αὐτές ἀλλά καί ὅλοι οἱ ἄνθρωποι κυβερνιοῦνται διά μέσου τῶν τεχνῶν τους, καί ὅλος ὁ κόσμος συγκροτεῖται, συντηρεῖται μέ τούς κόπους τους.

 Ἐκ τοῦ ἀντιθέτου δέ, καθώς οἱ κηφῆνες μέ τό νά μήν δουλεύουν, τρώγουν ἀπό τό ἕτοιμο μέλι τῶν μελισσῶν καί ζοῦν ἀπό τούς ξένους κόπους, ἔτσι καί αὐτοί πού δέν δουλεύουν μίαν τέχνη μέ τό νά μήν ἔχουν πῶς νά τραφοῦν, ἀποβλέπουν στά χέρια τῶν ἄλλων καί ζοῦν ἀπό τούς ξένους πόνους. -Ἠμπορεῖ νά βρεθεῖ πιό ἀχρεῖα ζωή ἀπό αὐτή; ἀναρωτιέται ὁ ἅγιος Νικόδημος.

Διά τοῦτο ὁ Σολομών παρακινεῖ τούς ἀργούς νά μιμηθοῦν τήν φιλόπονη μέλισσα: «Πήγαινε ὦ ὀκνηρέ νά διδαχθεῖς ἀπό τήν μέλισσα καί μάθε ὅτι εἶναι ἐργάτης καί τήν ἐργασία τήν κάνει σάν κάτι τό πολύ σεμνό, σοβαρό καί θεάρεστο. Τούς κόπους της ἀπολαμβάνουν βασιλεῖς καί ἰδιῶτες καί ἔχουν ὑγεία. Εἶναι ἐπιθυμητή, ἀγαπητή ἀπό ὅλους καί δοξασμένη. Ἄν καί δέν ἔχει πολλή σωματική δύναμη, ὅμως ἐπειδή τίμησε τήν τέχνη γιαυτό καί προκόψε»[3].

Δίδαγμα: Μέ τήν ἐργασία τῶν χειρῶν συμμαζεύεται ὁ νοῦς μας καί παύει νά ἁμαρτάνει. Συγχρόνως ἐξασκεῖται τό καθῆκον τῆς ἀγάπης. Ὁ ἐργαζόμενος ἐκπληρώνει τήν ἐντολή τοῦ Θεοῦ διότι ἀφ’ ἑνός μέν δέν τρέφεται  ἀπό ξένους κόπους, ἀφ’ ἑτέρου δέ εὐεργετεῖ τό κοινωνικό σύνολο. Ἄς φροντίζουμε κάθε στιγμή, πού δέν εἴμαστε πλήρως ἀπασχολημένοι μέ τήν προσευχή καί τήν Θεία Λατρεία νά ἐργοχειροῦμε, γιά νά φυλάγουμε καί τόν νοῦ μας καθαρό ἀπό τίς προσβολές τοῦ ἐχθροῦ καί νά γινόμαστε εὐλογία γιά ὅλην τήν Ἐκκλησία.

Τῼ ΔΕ ΘΕῼ ΔΟΞΑ ΠΑΝΤΟΤΕ ΝΥΝ ΚΑΙ ΑΕΙ ΚΑΙ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΙΩΝΑΣ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ!

---

[1] Ἁγ. Μαξίμου, Εὐεργ. Τόμ. Δ΄, σελ. 77: «Νοῦς Θεῷ συναπτόμενος καί αὐτῷ ἐγχρονίζων διά προσευχῆς καί ἀγάπης σοφός γίνεται καί ἀγαθός καί δυνατός καί φιλάνθρωπος, καί ἐλεήμων καί μακρόθυμος καί ἁπλῶς εἰπεῖν πάντα σχεδόν τά θεῖα ἰδιώματα περιφέρει·  Τούτῳ δέ ἀναχωρῶν καί τοῖς ὑλικοῖς προσχρῶν, ἤ κτηνώδης γίνεται φιλήδονος γεγονώς ἤ θηριώδης διά ταῦτα τοῖς ἀνθρώποις μαχόμενος».

[2] Ἁγ. Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Λόγος Ε΄ Εἰς τήν Β΄ πρός Θεσσαλονικεῖς: «ἡ δέ ἐλεημοσύνη ἐκείνοις δέδοται μόνοις, τοῖς οὐκ ἰσχύουσιν ἐκ τῆς τῶν χειρῶν ἐργασίας ἐπαρκέσαι ἑαυτοῖς· ἤ τοῖς διδάσκουσι καί τό πᾶν ἀπησχολημένοις εἰς τόν τῆς διδασκαλίας λόγον»

[3] Παροιμ. 6, 8:«Πορεύθητι (ὦ ὀκνηρέ) πρὸς τὴν μέλισσαν καὶ μάθε ὡς ἐργάτις ἐστὶν τήν τε ἐργασίαν ὡς σεμνὴν ποιεῖται͵ 6.8b ἧς τοὺς πόνους βασιλεῖς καὶ ἰδιῶται πρὸς ὑγίειαν προσφέρονται͵ ποθεινὴ δέ ἐστιν πᾶσιν καὶ ἐπίδοξος· 6.8c καίπερ οὖσα τῇ ῥώμῃ ἀσθενής͵ τὴν σοφίαν(δηλ. τήν τέχνην) τιμήσασα προήχθη»

Π. Σάββας

http://hristospanagia.blogspot.com/

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Δουλειά ἤ ἐργασία;

Η ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΜΑΣ ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙ ΠΩΣ ΔΙΑΦΥΛΑΣΣΕΤΑΙ.

Γράφει ὁ Ἅγιος Ἀπόστολος Παῦλος στούς Θεσσαλονικεῖς (Β΄Θεσσ., 3.16): Αὐτὸς δὲ ὁ Θεός τῆς εἰρήνης δῴη ὑμῖν τὴν εἰρήνην διὰ παντὸς ἐν παντὶ τρόπῳ.

Πάντοτε ὁ ἅγιος Ἀπόστολος, στίς ἅγιες ἐπιστολές του, μαζί μέ τίς νουθεσίες καί συμβουλές θέτει καί τίς εὐχές. Ὅπως συμβαίνει μέ τούς κλειστούς θησαυρούς καί τά ἄλλα πολύτιμα πράγματα στά ὁποῖα οἱ ἄνθρωποι βάζουν σφραγίδες καί σημάδια καί βοῦλες. Ἔτσι καί ὁ ἅγιος Παῦλος κατακλείοντας τά χρυσᾶ καί θεόπνευστα λόγια, τίς πολύτιμες συμβουλές καί διδασκαλίες του βάζει σάν σφραγίδα τῶν λεγομένων τίς πρός τόν Θεόν εὐχές. Ἐπειδή στήν Ἐκκλησία τῆς Θεσσαλονίκης ὅσο περνοῦσε ὁ καιρός τά πράγματα προφανῶς ἐσκληρύνοντο καί οἱ μέν ἀργοί ἐπιμένοντας στήν ἀργία καί χωριζόμενοι ἀπό τήν συναναστροφή τῶν ἀδελφῶν τους χριστιανῶν ἀπεθρασύνοντο· ἀπό τήν ἄλλη δέ οἱ εὐπειθεῖς ἐργατικοί Χριστιανοί δέν ἔδιδαν στούς ἀργούς μέ προθυμία καί ὄρεξιν βλέποντάς τους νά μήν διορθώνονται· γιά ὅλα αὐτά ὁ ἅγιος Παῦλος εὔχεται στούς Θεσσαλονικεῖς νά ἔχουν μεταξύ τους τήν τόσο ἀναγκαία εἰρήνη πάντοτε.

Αὐτό ἀκριβῶς εἶναι τό ζητούμενο γιά ὅλους ἐμᾶς τούς Χριστιανούς: Νά διασώζουμε πάντοτε μέσα μας, σέ κάθε περίσταση καί χρόνο τήν εἰρήνη μέ κάθε τρόπο.
Δέν πρέπει ποτέ νά σκανδαλιζόμαστε ἀλλά οὔτε καί νά σκανδαλίζουμε ἄλλους. Ποτέ καί μέ τίποτε· οὔτε μέ λόγο οὔτε μέ ἔργα. Ἀντίθετα νά ἔχουμε πάντοτε ἐσωτερική ἡσυχία, ἀταραξία καί εἰρήνη. Τότε καί ὁ Θεός Μας πού εἶναι Θεός εἰρήνης θά εἶναι μαζί μας.

Ὁ Θεός τῆς εἰρήνης

Γιατί ὁ Θεός Μας λέγεται Θεός εἰρήνης; Διότι Αὐτός ὄχι μόνον ἔχει κάθε εἰρήνη καί ἀταραξία στόν Ἑαυτό Του, ἀλλά διότι εἶναι ἡ Αὑτοειρήνη καί Πέλαγος ἄπειρο εἰρήνης, ἐφόσον δέν ὑπάρχει κανένα πάθος καί τίποτε ἀντίθετο τό ὁποῖον μπορεῖ νά Τόν ἐνοχλήσει ἐξωτερικά. Γιαυτό καί λέγεται Βασιλεύς τῆς Εἰρήνης καί «ἄρχων εἰρήνης»[1]. Ἐπίσης λέγεται Θεός εἰρήνης διότι Αὐτός εἶναι ὁ αἴτιος καί ὁ ἀρχηγός κάθε εἰρήνης σέ ὅλα τά κτίσματα, τόσο στά αἰσθητά ὅσο καί στά νοητά. Γιαυτό τόν λόγο εἶπε πάλι τό πετεινό τοῦ οὐρανοῦ ὁ Ἅγιος Διονύσιος ὁ Ἀρεοπαγίτης περί τῆς Θείας καί ἀρχισυναγώγου εἰρήνης:

«Ἔλα γιά νά δοξάσουμε τήν Θεία καί ἀρχισυνάγωγο εἰρήνη μέ εἰρηνικούς ὕμνους. Αὐτή ἑνώνει τά πάντα καί γεννᾶ καί ἀπεργάζεται τήν ὁμόνοια καί τήν συνύπαρξη τῶν πάντων. Γιαυτό καί ὅλοι τήν ἐπιθυμοῦν, ἀφοῦ τό κομματιασμένο πλῆθος τό ἐπιστρέφει στήν ἑνότητα καί τόν ἐμφύλιο πόλεμο ὅλων μέ ὅλους τόν μετατρέπει σέ ὁμοιόμορφη εἰρηνική συνοίκηση. Προχωρεῖ μέσα σέ ὅλα καί μεταδίδει τόν ἑαυτό της μέ οἰκειότητα σέ ὅλους καί ξεχειλίζει ἀπό περίσσεια ἱκανότητας νά γεννᾶ τήν εἰρήνη. Καί παρ’ ὅλα αὐτά μένει ὅλη ὁλόκληρη καί ἀκέραιη ἐξ αἰτίας τῆς τέλειας ἑνότητας ἑνωμένη μέ τόν ἑαυτό της»[2].

Αὐτὸς δὲ ὁ Θεός τῆς εἰρήνης δῴη ὑμῖν τὴν εἰρήνην διὰ παντὸς ἐν παντὶ τρόπῳ.

«Ἐάν ἔτσι εἰρηνεύετε πάντοτε», εἶναι σάν νά  λέγει στούς καλούς Θεσσαλονικεῖς Χριστιανούς ὁ ἅγιος Ἀπόστολος, «θά μπορέσετε μέ πολλή εὐκολία νά διορθώσετε τούς ἀργούς καί ταραχοποιούς καί ἀνερμάτιστους πού παρεκτρέπονται». Ἔτσι ἡ πλήρης εἰρήνη τῆς Ἐκκλησίας θά ἀποκατασταθεῖ καί ἡ δική σας προσωπική εἰρήνη θά αὐξηθεῖ. Εἴθε ὁ Θεός νά σᾶς τό δώσει...

 Χωρίς εἰρήνη τίποτε καλό δέν μποροῦμε νά κατορθώσουμε. Μάλιστα ὅταν ἐπιχειροῦμεν τήν διόρθωση τῶν ἀδελφῶν μας, τίποτε δέν θά μᾶς βοηθήσει περισσότερο στό νά ἐπιτύχουμε, ὅσο τό νά εἴμαστε εἰρηνικοί καί πρᾶοι.

Δίδαγμα: Ἡ εἰρήνη εἶναι στοιχεῖο τοῦ καρποῦ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ὁ Χριστιανός τότε εἶναι ἀληθινός χριστιανός, ὑγιής πνευματικά, ὅταν ἔχει φανερό αὐτόν τόν καρπό. Δηλ. ὅταν ἔχει «ἀγάπη, χαρά, εἰρήνη, μακροθυμία, χρηστότητα, ἀγαθωσύνη, πίστη, πραότητα καί ἐγκράτεια»[3]. Ὅταν χάνεται κάποιο ἀπό τά στοιχεῖα τοῦ καρποῦ, σημαίνει ὅτι χάνεται τό Ἅγιο Πνεῦμα, δηλ. ὁ Θεός παύει νά ἐνεργεῖ μέσα μας. Τότε, ὅπως λέγει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ὅ,τι κάνουμε, εἶναι λάθος, εἶναι ἁμαρτία: «Ὅταν δέν ἐνεργεῖ ὁ Θεός μέσα μας, τότε ὅ,τι κι ἄν κάνουμε εἶναι ἁμαρτία»[4].

Γιαυτό ὅταν κανείς εἶναι ταραγμένος δέν μπορεῖ νά διορθώσει κανέναν. Εἶναι ἐνεργούμενος ἀπό τό πονηρό πνεῦμα, τό ὁποῖο μισεῖ τήν διόρθωση καί τήν μετάνοια τῶν ἁμαρτωλῶν καί παρεκτρεπομένων. Ὅσο «λογικά» καί ὀρθά καί ἄν ὁμιλεῖ ἕνας ταραγμένος ἄνθρωπος, ποτέ δέν θά ἔχει καλό ἀποτέλεσμα.

Ὁ ἄλλος δέν ἀκούει τά λόγια μας, ἀλλά κυρίως αἰσθάνεται στήν καρδιά του τήν ὅλη παρουσία καί τό πνεῦμα πού ἀκτινοβολοῦμε. Ἄν αὐτό πού ἐκπέμπουμε εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ἐνέργειας τοῦ πονηροῦ πνεύματος, πού ἔχει κυριεύσει τήν καρδία μας, τότε ἐκεῖνος προδιατίθεται ἀρνητικά ἀπέναντί μας. Τό πονηρό πνεῦμα ἀπωθεῖ τούς πάντες καί προδιαθέτει ἄσχημα καί ἐχθρικά τόν κάθε ἀκροατή μας.

Ἐάν ἀντίθετα, ἔχουμε μέσα μας τήν βαθειά εἰρήνη τοῦ Χριστοῦ, τότε ἴσως δέν χρειάζεται νά ποῦμε τίποτε. Μόνη ἡ εἰρηνική παρουσία μας καί ἡ θερμή ἐσωτερική γεμάτη ἀγάπη καί πόνο προσευχή μας ἀλλάζει τόν ἁμαρτάνοντα.

Ἀλλά καί ὅταν ὁμιλοῦμε ἔχουμε πολύ καλό ἀποτέλεσμα.

 Ὅταν ὁ ἔλεγχος γίνεται μέ πραότητα καί εἰρήνη τότε ὅλοι εὔκολα τόν ἀποδέχονται. Τότε δέν φαινόμαστε κἄν, ὅτι ἐπιτιμοῦμε καί διορθώνουμε. Ἀλλοίμονο ὅμως, ἐάν φανεῖ ἴχνος ταραχῆς, θυμοῦ, μνησικακίας, ἐμπάθειας καί ἔχθρας. Τότε καμμία ἐπιτίμιση καί κανένας ἔλεγχος, δέν φέρνει τό προσδοκώμενο ἀποτέλεσμα. Ἄς τό ἀκούσουν αὐτό ἰδιαίτερα οἱ γονεῖς πού θέλουν νά διορθώσουν τά παιδιά τους...

 Ἄς μάθουμε μέ πραότητα νά διορθώνουμε τούς «ἀντιδιατιθεμένους». Γράφει ὁ ἅγιος Παῦλος στόν μαθητή του Ἐπίσκοπο ἅγιο Τιμόθεο: «Ὁ δοῦλος τοῦ Θεοῦ δέν πρέπει νά μάχεται, νά λογομαχεῖ. Θά πρέπει νά εἶναι ἤπιος πρός ὅλους, διδακτικός, ἀνεξίκακος, μέ πραότητα νά διορθώνει τούς ἀντιπάλους, μήπως καί τούς δώσει κάποτε ὁ Θεός μετάνοια ὥστε νά γνωρίσουν τήν ἀλήθεια»[5].     

Ὁ Χριστιανός πρέπει πάντοτε, «πάσῃ θυσίᾳ» νά κρατάει τήν εἰρήνη του σέ κάθε περίσταση. Ἀκόμη καί ἡ ἀποτυχία σέ κάποιο διακόνημα, σέ κάποια ἐργασία, εἶναι προτιμότερη προκειμένου νά διαφυλαχθεῖ ἡ εἰρήνη μεταξύ τῶν ἀδελφῶν. Σκοπός δέν εἶναι «νά γίνει ἡ δουλειά», νά «ἐπιτύχουμε τούς στόχους μας», ἀλλά νά διαφυλάξουμε ὅλοι μας τήν ἐσωτερική μας εἰρήνη, τήν ἐνέργεια τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μέσα μας.

ΤΕΛΟΣ ΚΑΙ Τῼ ΘΕῼ ΔΟΞΑ!

π. Σάββας.

http://hristospanagia.blogspot.com/

        

---

[1] Ἡσ. 9, 6.

[2] Ἁγ. Διονυσίου Ἀρεοπαγίτου, Περί Θείων Ὀνομάτων, Κεφ. ια΄: «Ἄγε τήν Θείαν καί ἀρχισυνάγωγον εἰρήνην, ὕμνοις εἰρηναίοις ἀνευφημήσωμεν. Αὕτη ἐστίν ἡ πάντων ἑνωτική καί τῆς ἁπάντων ὁμονοίας τε καί συμφυΐας γεννητική καί ἀπεργαστική. Διό καί πάντα αὐτῆς ἐφίεται, τό μεριστόν αὐτῶν πλῆθος ἐπιστρεφούσης εἰς τήν ὅλην ἑνότητα, καί τόν ἐμφύλιον τοῦ παντός πόλεμον ἑνούσης εἰς ὁμοειδῆ συνοικίαν. Πρόεισι γάρ ἐπί πάντα καί μεταδίδωσι πᾶσιν οἰκείως αὐτοῖς ἑαυτῆς, καί ὑπερβλύζει περιουσία τῆς εἰρηνικῆς γονιμότητος. Καί μένει δι’ὑπεροχήν ἑνώσεως, ὅλη πρός ὅλην καί καθ’ ὅλην ἑαυτῇ ὑπερηνωμένη».

[3] Γαλ. 5, 22-23: «Ὁ δὲ καρπὸς τοῦ πνεύματός ἐστιν ἀγάπη͵ χαρά͵ εἰρήνη͵ μακροθυμία͵ χρηστότης͵ ἀγαθωσύνη͵ πίστις͵ 5.23 πραότης͵ ἐγκράτεια· κατὰ τῶν τοιούτων οὐκ ἔστιν νόμος».

[4] PG 151, 416D-417A: «Τοῦ Θεοῦ μή ἐνεργοῦντος ἐν ἡμῖν ἁμαρτία πᾶν τό παρ' ἡμῶν γινόμενον»

[5]Β΄Τιμοθ. 2, 24-25: «δοῦλον δὲ κυρίου οὐ δεῖ μάχεσθαι͵ ἀλλὰ ἤπιον εἶναι πρὸς πάντας͵ διδακτικόν͵ ἀνεξίκακον͵ 2.25 ἐν πραΰτητι παιδεύοντα τοὺς ἀντιδιατιθεμένους͵ μή ποτε δώῃ αὐτοῖς ὁ θεὸς μετάνοιαν εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας»