Γέροντος Παΐσιου του Αγιορείτου Λόγοι Α΄ Μέρος Δ΄ Κεφάλαιο 2ο. «Η Θεία Λειτουργία»

Λόγοι Α΄

ΙΕΡΟΝ ΗΣΥΧΑΣΤΗΡΙΟΝ
"ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΘΕΟΛΟΓΟΣ"
ΣΟΥΡΩΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 

«Η Θεία Λειτουργία»

- Γέροντα, όταν τελήται Θεία Λειτουργία, πάντοτε πρέπει να υπάρχη κάποιος που θα κοινωνήση;
- Ναι, γιατί ο κύριος σκοπός της Θείας Λειτουργίας είναι να κοινωνούν οι Χριστιανοί, έστω και λίγοι που είναι έτοιμοι. Όλες οι ευχές αναφέρονται στους πιστούς που θα κοινωνήσουν. Γι΄ αυτό έστω και ένας πρέπει να κοινωνάη. Φυσικά, θα τύχη και καμμιά φορά να μην είναι ούτε ένας έτοιμος· άλλο αυτό. Καλά είναι όμως ακόμη και ένα μικρό παιδάκι, ένα μωρό, να κοινωνάη. Και όταν δεν βρίσκεται κανείς, τότε είναι μόνο για να κοινωνάη ο ιερεύς και να μνημονεύωνται ονόματα. Αλλά αυτό ας γίνεται ως εξαίρεση και όχι ως κανόνας.

Τα γεγονότα της Καινής Διαθήκης τα ζη κανείς σε κάθε Θεία Λειτουργία. Η Αγία Πρόθεση είναι η Βηθλεέμ, η Αγία Τράπεζα είναι ο Πανάγιος Τάφος, και ο Εσταυρωμένος ο Άγιος Γολγοθάς. Αγιάζεται όλη η κτίση από την Θεία Λειτουργία, από την παρουσία του Χριστού. Οι Θείες Λειτουργίες κρατούν τον κόσμο! Είναι φοβερό το τι μας έχει δώσει ο Θεός! Δεν είμαστε άξιοι γι΄ αυτό! Υπάρχουν ιερείς που ζουν σε κάθε Θεία Λειτουργία το φοβερό αυτό Μυστήριο. Μου είπε κάποιος κληρικός ότι ένας πολύ απλός και καλός ιερεύς του έλεγε: «Δυσκολεύομαι πολύ να κάνω κατάλυση. Πέφτουν τα βρωμοδάκρυά μου μεσ΄ στο άγιο Ποτήριο· δεν μπορώ να τα συγκρατήσω, και γι΄ αυτό στενοχωριέμαι πολύ». Και έκλαιγε! Του λέει και εκείνος: «Πες στον Χριστό να μου δώση και μένα λίγα «βρωμοδάκρυα»».
- Γέροντα, γιατί, όταν ο ιερεύς παίρνη καιρό, κατεβαίνετε από το στασίδι;
- Κατεβαίνω, γιατί εκείνη την ώρα που προσεύχεται ο ιερεύς στέλνει ο Θεός την θεία Χάρη στον ιερέα, για να τον απαλλάξη από τις αδυναμίες του, ώστε να μπορέση να τελέση την θεία Μυσταγωγία. Τότε και οι πιστοί πρέπει με ευλάβεια να προσεύχωνται για να πάρουν Χάρη.

Η Θεία Λειτουργία αρχίζει από την Προσκομιδή. Πώς ο Θεός οικονομάει καμμιά φορά να καταλάβουμε και να ζήσουμε και εμείς τα άγια Μυστήρια! Όταν ήμουν Εκκλησιαστικός, μου συνέβη ένα γεγονός. Μια φορά, όταν ο ιερεύς έκανε την Προσκομιδή, την στιγμή που είπε: «Ως Πρόβατον επί σφαγήν ήχθη», ακούω σπαρτάρισμα αρνιού επάνω στο άγιο Δισκάριο. Όταν πάλι είπε: «Θύεται ο Αμνός και Υιός του Θεού», ακούω βέλασμα από την Αγία Πρόθεση. Φοβερό! Γι΄ αυτό λέω στους ιερείς να μην προετοιμάζουν από νωρίτερα την Προσκομιδή και μετά κάνουν τα άλλα εικονικά. Δηλαδή δεν πρέπει να κόβουν το πρόσφορο από νωρίτερα και απλώς εκείνη την στιγμή να τοποθετούν τον Αμνό στο άγιο Δισκάριο και να λένε, «θύεται ο Αμνός του Θεού» και «ως Πρόβατον επί σφαγήν ήχθη», ενώ έχουν ήδη βγάλει τον Αμνό. Όταν λένε αυτά τα λόγια, τότε πρέπει να παίρνουν την αγία Λόγχη και να χαράζουν το πρόσφορο. Όταν δηλαδή λένε, «θύεται ο Αμνός του Θεού», τότε να Τον «θύουν».

Όταν ο ιερεύς χτυπάη το κουδουνάκι την ώρα που κάνει Προσκομιδή και μνημονεύετε και εσείς νοερώς ονόματα, να συμμετέχη η καρδιά σας στον πόνο της κάθε ψυχής που μνημονεύετε, είτε ζωντανή είναι είτε κεκοιμημένη. Να φέρνετε στον νου σας γενικά όλες τις περιπτώσεις των ανθρώπων και όποιον συγκεκριμένα έχετε υπ΄ όψιν σας και να λέτε: «Μαρίας, Νικολάου… ξέρεις Εσύ, Θεέ μου, τα προβλήματά τους· βοήθησέ τους». Ονόματα που σας δίνουν για μνημόνευση, να τα μνημονεύετε σε μερικές Θείες Λειτουργίες, άλλα σε τρεις, άλλα σε πέντε, και μετά να μνημονεύωνται και άλλα. Γιατί να έχης άλλους να τους μνημονεύης συνέχεια και άλλους που έχουν ανάγκη να μην τους μνημονεύης καθόλου; Αυτό δεν το καταλαβαίνω. Ονόματα Καθολικών, Ιεχωβάδων κ.λπ. δεν κάνει να μνημονεύωνται στην Ιερά Πρόθεση. Δεν μπορεί να βγαίνη γι΄ αυτούς μερίδα ούτε γίνεται γι΄ αυτούς μνημόσυνο. Υπέρ υγείας και φωτισμού μπορούμε να ευχώμαστε και γι΄ αυτούς, ακόμη και Παράκληση να κάνουμε.

- Γέροντα, μερικοί ιερείς λένε ότι δεν θέλουν να λειτουργούν συχνά, για να μη συνηθίσουν.

- Δεν είναι σωστό αυτό να το λέη ιερεύς. Είναι δηλαδή σαν να λέη: «Δεν πάω τακτικά στους συγγενείς μου, ώστε να με καλοδέχωνται περισσότερο, όταν πηγαίνω». Χρειάζεται όμως προετοιμασία. Η Θεία Κοινωνία θεραπεύει, αγιάζει αυτόν που αγωνίζεται. Έναν που δεν αγωνίζεται, πώς να τον βοηθήση; Τι να αλλοιώση ο Χριστός, αφού δεν αλλοιώνεται ο ίδιος ο άνθρωπος; Κάποτε, στην Σπηλιά του Αγίου Αθανασίου ήταν ένας Γέροντας με δύο υποτακτικούς. Ο ένας ήταν ιερομόναχος και ο άλλος ιεροδιάκονος. Μια μέρα λοιπόν πήγαν οι υποτακτικοί του σε ένα εξωκκλήσι, για να λειτουργήσουν. Ο ιερεύς όμως φθονούσε πολύ τον διάκο, και τον ζήλευε, επειδή ο διάκος ήταν πιο έξυπνος και επιτήδειος σε όλα· αλλά και ο διάκος δεν βοηθούσε με τον εγωιστικό του τρόπο. Ο ιερεύς είχε προετοιμασθή εξωτερικά, διαβάζοντας την Θεία Μετάληψη και κάνοντας όλα τα σχετικά τυπικά. Δυστυχώς όμως δεν έκανε το κυριώτερο, την εσωτερική προετοιμασία· δηλαδή να εξομολογηθή ταπεινά, για να διώξη τον φθόνο και την ζήλεια από την καρδιά του, τα οποία δεν φεύγουν με το να αλλάξουμε τα ρούχα μας και να λούσουμε το κεφάλι. Έτσι λοιπόν με την εξωτερική αυτή προετοιμασία προχώρησε στο φοβερό Θυσιαστήριο, για να λειτουργήση. Μόλις όμως άρχισε να προσκομίζη, τι συνέβη; Ακούστηκε ξαφνικά ένας μεγάλος κρότος και είε να φεύγη το άγιο Δισκάριο από την Προσκομιδή και να εξαφανίζεται. Επόμενο ήταν να μην μπορέσουν πια να λειτουργήσουν. Εάν δεν τους εμπόδιζε ο Καλός Θεός με αυτόν τον τρόπο και λειτουργούσε ο ιερεύς με την ψυχική κατάσταση στην οποία βρισκόταν, μου λέει ο λογισμός ότι θα πάθαινε μεγάλο κακό.

- Γέροντα, αν συμβή κάτι την ώρα της Θείας Λειτουργίας, μπορεί η Θεία Λειτουργία να διακοπή;

- Όταν γίνεται Θεία Λειτουργία, δεν μπορεί ο ιερεύς να την αφήση στην μέση, ο,τιδήποτε και να συμβή. ,και πόλεμος να κηρυχθή, θα την τελειώση. Και οι εχθροί να έρχωνται έξω από την Εκκλησία, θα κοιτάξη το πολύ-πολύ να βιασθή λίγο, για να τελειώση. Θα βοηθήση ο Θεός να τελειώση. Αλλά πρέπει να έχη κανείς εμπιστοσύνη στον Θεό· να μη φοβάται.

Ο Λειτουργός του Υψίστου πρέπει να έχη πολλή προσοχή, καθαρότητα, ακρίβεια. Είναι ανώτεροι από τους Αγγέλους οι ιερείς. Οι άγιοι Άγγελοι καλύπτουν τα πρόσωπά τους την ώρα που τελείται το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, ενώ ο ιερεύς το τελεί.

συνεχίζεται ...

http://anavaseis.blogspot.com/2010/08/2_09.html 

 Επόμενο : Μέρος Δ΄ Κεφάλαιο 3ο.  «Εορτάσωμεν, πιστοί, εορτήν πνευματικήν…» (1)

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΠΩΣ ΘΑ ΤΗ ΖΗΣΟΥΜΕ- ΟΜΙΛΙΑ ΙΖ΄(MP3)

Ὁμιλία τοῦ π. Σάββα στίς 12-01-08.

ΓΙΑΤΙ ΘΥΜΙΑΖΟΥΜΕ- Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΟΥ ΘΥΜΙΑΜΑΤΟΣ

Του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και
πάσης Ελλάδος κ. Χριστοδούλου

          Το θυμίαμα στη λατρεία του Θεού εχρησιμοποιείτο και από τους Εβραίους και από τους
ειδωλολάτρες. Ήταν δείγμα αναγνώρισης της υπερέχουσας αξίας του Θεού, ήταν
σύμβολο υποταγής και αφοσίωσης. Στην Παλαιά Διαθήκη έχουμε την περιγραφή του και
το μείγμα από το οποίο απετελείτο. Συγκεκριμένα, στο Εξόδου 30, 34-38 ο Θεός
δίδει εντολή να αποτελείται το θυμίαμα από 4 συστατικά στοιχεία, από σταχτή, όνυχα, χαλβάνη και λίβανο. Γι' αυτό και οι έννοιες «θυμίαμα» (ή μοσχοθυμίαμα) και «λιβάνι» δεν ταυτίζονται.
Το λιβάνι είναι ένα από τα στοιχεία από τα οποία απαρτίζεται το θυμίαμα.

Στα χρόνια του Κυρίου το εβραϊκό θυμίαμα απετελείτο από 13 αρωματώδη
στοιχεία, πως μαρτυρεί ο Ιώσηπος.
Η Σκηνή του Μαρτυρίου περιείχεν,
εκτός των άλλων, και το «χρυσούν θυμιατήριον», μέσα
στο οποίον έκαιαν κάρβουνα και ο Ιερέας πετούσε αρκετό θυμίαμα και έπειτα
γονάτιζε και προσευχόταν στον Θεό. Στο ναό του Σολομώντος υπήρχε το θυσιαστήριον
του θυμιάματος, στο οποίο εθυμίαζε κάθε ημέρα ένας Ιερεύς. Ο Ιερεύς δε, που του
έπεφτε ο κλήρος να θυμιάσει, εθεωρείτο ότι αξιωνόταν μεγάλης τιμής
από τον Θεό. Τούτο συνέβη και με τον Ζαχαρία, πατέρα του τιμίου Προδρόμου, που
κατά την ώρα του θυμιάματος δέχθηκε από τον Άγγελο την πληροφορία ότι θα
γεννήσει σ' αυτή την προχωρημένη ηλικία και με τη γυναίκα του στείρα τον
Βαπτιστή. Η ώρα του θυμιάματος στους Εβραίους ήταν συγκλονιστική
για τους συμβολισμούς της.
Και οι ειδωλολάτρες χρησιμοποιούσαν θυμίαμα στη
λατρεία τους, όπως οι αρχαίοι Έλληνες, οι Αιγύπτιοι, οι Φοίνικες, οι Ασσύριοι,
οι Βαβυλώνιοι κλπ. Σας υπενθυμίζω τις περιπτώσεις αγίων χριστιανών μαρτύρων που,
επειδή δεν εδέχθησαν να ρίψουν θυμίαμα εμπρός στα είδωλα, εθυσιάσθησαν οι ίδιοι.
Θυμίαμα προσεφέρετο και προς τον Ρωμαίο Αυτοκράτορα, που ελατρεύετο ως Θεός. Το
ίδιο συνέβαινε και για άλλους επιφανείς ανθρώπους που είχαν δοξασθή από τους
ανθρώπους. Κατά τον ιστορικό Θεοδώρητο, ο Ιουλιανός Παραβάτης αξίωνε να του
καίνε θυμίαμα.

__________Συμβολισμοί


          Η χριστιανική θρησκεία
παρέλαβε από τους Εβραίους το θυμίαμα και το καθιέρωσε και στη δική της λατρεία.
Του προσέδωσε δε πνευματικούς συμβολισμούς, που αξίζει να θυμηθούμε.

1. Το θυμίαμα εν πρώτοις συμβολίζει την προσευχή,
που ανεβαίνει προς τον
θρόνον του Θεού. «Κατενθυνθήτω
η προσευχή μου ως θυμίαμα ενώπιόν Σου...». Είναι η ορμή της ψυχής προς τα άνω.
Και ταυτόχρονα συμβολίζει και την ζέουσαν επιθυμία μας να γίνει η προσευχή μας
δεκτή «εις οσμήν ευωδίας πνευματικής». Γράφει ο ιερός Χρυσόστομος «ώσπερ το
θυμίαμα και καθ' εαυτό καλόν και ευώδες, τότε δε μάλιστα επιδείκνυται την
ευωδίαν, όταν ομιλήση τω πυρί. Ούτω δε και η ευχή καλή μεν καθ' εαυτήν, καλλίων
δε και ευωδεστέρα γίνεται, όταν μετά και ζεούσης ψυχής αναφέρηται, όταν
θυμιατήριον η ψυχή γένηται και πυρ ανάπτη σφοδρόν». Γι' αυτό και πρέπει να
διδάσκουμε το λαό ότι, όταν προσεύχεται, καλόν είναι να καίει θυμίαμα στο σπίτι.

2. Συμβολίζει ακόμη τις γλώσσες πυρός της
Άγιας Πεντηκοστής, όταν ο Κύριος εξαπέστειλε στους Μαθητές Του το Πανάγιόν Του
Πνεύμα «εν είδει πυρίνων γλωσσών». Στην ευχή που λέγει ο ιερεύς, όταν ευλογεί το
θυμίαμα στην Πρόθεση, αναφέρει «Θυμίαμα Σοι προσφέρομεν Χριστέ ο Θεός εις οσμήν
ευωδίας πνευματικής, ο προσδεξάμενος εις το υπερουράνιόν Σου θυσιαστήριον,
αντικατάπεμψον ημίν την χάριν του Παναγίου Σου Πνεύματος». Με το θυμίαμα δηλ.
ζητούμε από τον Κύριο να μας στείλει την αγιοπνευματικήν Του χάρι. Γι' αυτό και
οι πιστοί, όταν τους θυμιάζει ο Ιερεύς, κλίνουν ελαφρώς την
κεφαλή σε δείγμα αποδοχής της χάριτος αυτής. Ο άγιος Συμεών Θεσσαλονίκης
 ερμηνεύει ως εξής την σημασίαν του θυμιάματος:
«Δηλοί την απ' ουρανού χάριν και δωρεάν εκχυθείσαν τω κόσμον διά Ιησού Χριστού
και ευωδίαν του Πνεύματος και πάλιν εις τον ουρανόν δι' αυτου αναχθείσαν».

3. Το ευώδες θυμίαμα συμβολίζει εξ άλλου και τον
αίνον, που απευθύνεται προς τον Θεό. Η καύση του θυμιάματος σημαίνει τη
λατρεία και τον εξιλασμό. Το δε ευχάριστο συναίσθημα, που
δημιουργείται από το άρωμα του θυμιάματος σε όλο το χώρο του Ι. Ναού, σημαίνει
την πλήρωση της καρδιάς μας από τη θεία ευαρέστηση, που είναι ο
καρπός της αγάπης μας προς τον Θεό. Στην περίπτωση αυτή κάθε πιστός μετατρέπεται
σε «ευωδίαν Χριστού».

4. Το δε θυμιατήριον, που καίγονται τα κάρβουνα και
τοποθετείται το θυμίαμα, συμβολίζει την κοιλίαν της Θεοτόκου, η
οποία δέχθηκε στα σπλάγχνα της σωματικώς την Θεότητα, που είναι «πυρ
κατανάλισκαν», χωρίς να υποστή φθοράν ή αλλοίωση. Κατά τον Άγιο Γερμανό,
Πατριάρχη Κων/λεως «Ο θυμιατήρ υποδεικνύει την ανθρωπότητα του Χριστού, το πυρ
την θεότητα και ο ευώδης καπνός μηνύει την ευωδία του Αγίου Πνεύματος
προπορευομένην».

Και αλλού: «Η γαστήρ του θυμιατηρίου νοηθείη αν ημίν η ηγιασμένη μήτρα της
Θεοτόκου φέρουσα τον θείον άνθρακα Χριστόν, εν ω κατοικεί πάν το πλήρωμα της
θεότητας σωματικώς. Διό και την οσμήν της ευωδίας αναδίδωσιν ευωδιάζον τα
σύμπαντα». Με απλά λόγια και ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός περιγράφει αυτόν τον
συμβολισμόν, λέγοντας: «Το θυμιατό σημαίνει την Δέσποινα, την Θεοτόκο. Όπως τα
κάρβουνα είναι μέσα στο θυμιατό και δεν καίεται, έτσι και η Δέσποινα η Θεοτόκος
εδέχθηκε τον Χριστόν και δεν εκάηκε, αλλά μάλιστα εφωτίσθηκε».

__________Λειτουργική Χρήση

1. Η Εκκλησία μας εισήγαγε το θυμίαμα με νέους συμβολισμούς στη θεία λατρεία από
την αρχή. Κατά τον 3ο Αποστολικό Κανόνα μόνο θυμίαμα και έλαιο
είναι επιτρεπτά στο Άγιον Θυσιαστήριον. Ο δε Ιουστινιανός εδώρησε στην Άγια
Σοφία 36 χρυσά θυμιατήρια με πολύτιμους λίθους, κατά δε μαρτυρίαν του
Κωνσταντίνου Πορφυρογεννήτου οι βασιλείς στο Βυζάντιο εισερχόμενοι στην εκκλησία
προσέφεραν θυμίαμα στα ειδικά θυμιατήρια, τα καλούμενα «καπνιστά».
Το θυμιατόν, κατά ταύτα, ως ένα ιερό σκεύος αφιερωμένο στη λατρεία του Θεού,
πρέπει να είναι καθαρό και όχι μαυρισμένο από τον καπνό, να είναι από καλό
μέταλλο και όχι ευτελές και να συμμορφώνεται ως προς το σχήμα προς την
λειτουργική παράδοση της Εκκλησίας μας. Το «κατζίον» είναι ειδικής χρήσεως
θυμιατόν, που χρησιμοποιείται στις Αγρυπνίες και στις κατανυκτικές Ακολουθίες
της Μεγ. Τεσσαρακοστής και της Μεγ. Εβδομάδος. Το δε χρησιμοποιούμενο θυμίαμα
πρέπει να είναι αρωματώδες, ως εκείνο πού παράγεται στο Άγιον Όρος και στις
άλλες μονές μας. Από εκεί να το προμηθεύεσθε, πρώτον μεν διότι παρασκευάζεται με
προσοχή και ευλάβεια, δεύτερον δε διότι προμηθευόμενοι αυτό ενισχύετε οικονομικά
τις πτωχές μονές.

2. Θυμίαμα χρησιμοποιείται σε όλες τις
εκκλησιαστικές Ακολουθίες και δη κατά την έναρξή των. Και στα επτά Μυστήρια
επίσης. Δυστυχώς σήμερα αυτό έχει εγκαταλειφθεί αδικαιολογήτως, ενώ θα έπρεπε να
επανέλθει. Η Βάπτιση π.χ. μπορεί και πρέπει να αρχίζει με θυμίαμα, το ίδιο και
το Ευχέλαιο. Ο Εσπερινός και η Θεία Λειτουργία τελούνται σήμερα με χρήση
θυμιάματος, το οποίον όμως δέον να προσφέρεται κατά την τάξιν.


3. Ειδικότερον, του θυμιάματος προηγούνται:

α. Η προετοιμασία του θυμιατού με το άναμμα των ανθράκων. Τα εν χρήσει
«καρβουνάκια» χρειάζονται προσοχή, διότι κατά το άναμμα βγάζουν αποπνικτικό
καπνό που ενοχλεί.


Γι'
αυτό και πρέπει να ανάπτονται μακρυά από το λαό, είτε σε μια άκρη του Ιερού,
άωτε και έξω από αυτό. Επίσης, χρειάζεται προσοχή κατά το άναμμα, διότι
εκσφενδονίζονται μικρές καύτρες που μπορεί να προκαλέσουν ζημιές σε
τραπεζομάνδηλα ή στα χαλιά. Ποτέ δεν ανάπτεται το θυμιατό εμπρός στην Άγια
Τράπεζα. Προτιμότερη είναι η χρήση καρβουνόσκονης, που ούτε «πετάει» καύτρες,
ούτε βγάζει καπνό. Ευνόητο είναι ότι θα πρέπει να αποφεύγεται η χρησιμοποίηση
του θυμιατού χωρίς αναμμένα κάρβουνα.

β. Η τοποθέτηση του θυμιάματος. Το ορθόν είναι το θυμίαμα να το προσφέρει
Αρχιερεύς-όταν λειτουργεί- ή ο Ιερεύς, τοποθετώντας ο ίδιος το «λιβάνι» μέσα στο
θυμιατό. Στην περίπτωση αυτή υπάρχει σε ευπρεπές δοχείο τοποθετημένο το θυμίαμα
και με ένα κουταλάκι παίρνει από αυτό, συνήθως προσφερόμενο από ένα παιδί, το
αναγκαίο θυμίαμα και το τοποθετεί επάνω στα κάρβουνα. Η χειρονομία είναι βέβαια
συμβολική, δηλ. εντάσσεται και αυτή μέσα στους άπειρους συμβολισμούς, που
υπάρχουν στη λατρεία μας. Είναι όμως και χαρακτηριστική, διότι δείχνει με απτό
τρόπο ότι το θυμίαμα προσφέρεται από τον ίδιο τον λειτουργό.

γ. Η ευλόγηση αυτού από τον Αρχιερέα, αν χοροστατεί ή λειτουργεί, ή από τον
ίδιον τον Ιερέα. Η ευλόγηση είναι διαφορετική στην «κάλυψη» των θείων δώρων και
σε όλες τις άλλες περιπτώσεις. Δηλ., όταν πρόκειται να «καλύψει» τα Άγια ο
Αρχιερεύς ή ο Ιερεύς, προσφερομένου του Θυμιάματος, λέγει την ευχή «Θυμίαμα Σοι
προσφέρομεν, Χριστέ...» και το ευλογεί. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις λέγει
«Ευλογητός ο Θεός ημών...» και ευλογεί με το χέρι.


4. Το θυμίαμα πραγματώνει κατά περίπτωσιν είτε ο Αρχιερεύς, είτε ο Ιερεύς, είτε
ο Διάκονος. Εις τον Εσπερινό και τον Όρθρο θυμιά ο Διάκονος, εάν υπάρχει, ή ο
Ιερεύς. Εάν δεν χοροστατεί Αρχιερεύς, την ευλόγηση του δίδει ο Ιερεύς. Εάν όμως
παρίσταται Αρχιερεύς χοροστατών προσάγεται προς αυτόν το θυμίαμα και εκείνος
ευλογεί από του αρχιερατικού Θρόνου. Ο λαμβάνων την ευλογίαν θυμιά τρις τον
Αρχιερέα. Στην περίπτωση αυτή ο θυμιών εισέρχεται στο Άγιον Βήμα και θυμιά την
Αγίαν Τράπεζαν, τους παρόντες Ιερείς και εξέρχεται του Βήματος, που θυμιά τις
εικόνες του τέμπλου και πάλιν τον Αρχιερέα 9κις, και εν συνεχεία τον λαόν.
Επιστρέφων στον Σολέα θυμιά 9κις τον Αρχιερέα, μετά πάλιν τις εικόνες του
τέμπλου, και εισερχόμενος στο Άγιον Βήμα θυμιά πάλιν πέριξ την Αγίαν Τράπεζα,
την Πρόθεση, τους εντός του Βήματος κλπ.


5. Θυμίαμα προσφέρεται κατά την έναρξη της Θείας Λειτουργίας, κατά την ψαλμώδηση
του Απολυτίκιου, προ της Αναγνώσεως του Ευαγγελίου, κατά τον Χερουβικόν ύμνον,
μετά τον καθαγιασμόν, κατά το «Ορθοί, μεταλαβόντες...». Μετά την καθιέρωση, στα
όρια της Ι. Αρχιεπισκοπής και μερικών άλλων Ι. Μητροπόλεων, της μελωδικής
αποδόσεως του «Αλληλουιαρίον», το θυμίαμα προ του Ευαγγελίου γίνεται κατά την
ώραν αυτήν με άνεση και χωρίς να παρενοχλείται κανείς.


6. Είθισται ψαλλομένου του Χειρουβικού να εξέρχεται ο Αρχιερεύς ή ο Ιερεύς στην
Ωραία Πύλη και να θυμιά τις εικόνες του τέμπλου, όταν ο ιεροψάλτης φθάσει εις
την λέξιν «Τριάδι». Η σύνδεσε της λέξεως αυτής με την έξοδον από του Αγίου
Βήματος δεν ευρίσκει κανένα εννοιολογικό έρεισμα. Όμως έχει επικρατήσει και
τηρείται από πολλούς ιερουργούς. Διαφορετική είναι η περίπτωση της ενάρξεως του
θυμιάματος στον Εσπερινό, όταν ο ιεροψάλτης φθάσει στη λέξη «ως θυμίαμα ενώπιον
Σου». Την έξοδο στο «Τριάδι» φαίνεται ότι επέβαλαν πρακτικοί λόγοι, επειδή τότε
περίπου ο Ιερεύς έχει τελειώσει την Ανάγνωση της ευχής του Χερουβικού ύμνου.
Άλλωστε, η παλαιά τάξη ήταν να θυμιά ο Διάκονος καθ' ον χρόνον ο Ιερεύς
ανεγίνωσκε την ευχήν.


7. Ο τρόπος χειρισμού του θυμιατηρίου προϋποθέτει εμπειρίαν και ζήλον. Πολλοί
ιερουργοί, ιδίως νεοχειροτόνητοι, δεν γνωρίζουν πώς γίνεται το θυμιάτισμα, δηλ.
πώς πιάνουμε το θυμιατό, πώς το κινούμε με χάρι, πώς το κατευθύνουμε όπου
πρέπει, πώς αποφεύγουμε ζημιές, με αποτέλεσμα να δείχνουν αδεξιότητα και να
στερούν τον απαραίτητο παλμό από το θυμιάτισμα. Και βέβαια είναι απόβλητη η
συνήθεια πολλών αδαών ή και αδεών, να θυμιατίζουν πολύ γρήγορα και έντονα, χωρίς
τη δέουσα ιεροπρέπεια, όπως και άλλων που με πολύ δισταγμό σηκώνουν το χέρι των,
αποδίδοντες στο θυμιάτισμα νωχελικό ρυθμό. Ούτε το ένα, ούτε το άλλο
ενδείκνυται. Το ένα προδίδει «παρρησίαν», το άλλο αμηχανία. Χρειάζεται
χειραγωγία από έμπειρους προς αρχαρίους. Το θυμιατόν κινεί το δεξιό χέρι με
σταθερότητα, αλλά και με ευπρέπεια. Κατά το θυμιάτισμα είτε του Αρχιερέως, είτε
των ιερών εικόνων, ο θυμιών Διάκονος ή ο Ιερεύς κλίνει ελαφρώς τον αυχένα μετά
από κάθε τριττή κίνηση. Χρειάζεται, επίσης, προσοχή να μη πεταχθούν έξω τα
κάρβουνα. Η τέχνη του θυμιάν αποβλέπει στην αποφυγή και τέτοιων αδεξίων
κινήσεων.

8. Το θυμίαμα με το «κατζίον» θέλει και αυτό την τέχνην του. Το «κατζίον» έχει
συνήθως 1 ή 3 κουδουνάκια. Ο χειριζόμενος αυτό οφείλει να το κινεί κατά τρόπον
που να επιτρέπει στα κουδουνάκια να ακούγονται ελαφρώς. Με το ιερό αυτό σκεύος ο
ιερουργός σχηματίζει στον αέρα το σημείον του Σταυρού, αντί άλλης κινήσεως.
ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ:
"ΕΦΗΜΕΡΙΟΣ" - ΜΑΡΤΙΟΣ 2007
Πηγή εἰκόνας:
http://t3.gstatic.com

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΠΩΣ ΘΑ ΤΗ ΖΗΣΟΥΜΕ (MP3) ΟΜΙΛΙΑ ΙΣΤ΄

Ὁμιλία τοῦ π. Σάββα στίς 13-12-07.

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ- Ποιό εἶναι συνοπτικά τό νόημα ὅλης τῆς Θείας Λειτουργίας

Κείμενο:

Τοῦ Ἁγίου καί σοφωτάτου Νικολάου Καβάσιλα τοῦ καὶ Χαμαετοῦ

ΕΙΣ ΤΗΝ ΘΕΙΑΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΝ[1]

1.(t.) Αʹ. Τίς ὁ νοῦς τῆς ἱερουργίας ὅλης ὡς ἐν κεφαλαίῳ(1.)

Τῆς ἁγίας τελετῆς τῶν ἱερῶν μυστηρίων ἔργον μὲν
ἡ τῶν δώρων εἰς τὸ θεῖον σῶμα καὶ αἷμα μεταβολή· τέλος δέ, τὸ τοὺς πιστοὺς ἁγιασθῆναι, δι᾿ αὐτῶν ἁμαρτιῶν ἄφεσιν, καὶ βασιλείας οὐρανῶν κληρονομίαν, καὶ τὰ τοιαῦτα λαβόντας.

Σύντομη ἑρμηνεία

Τοῦ Ἁγίου καί σοφωτάτου Νικολάου Καβάσιλα τοῦ ὀνομαζομένου καί Χαμαετοῦ

ΣΤΗ ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ

1.Α’ .Ποιό εἶναι τό νόημα τῆς ὅλης ἱερουργίας (Θείας Λειτουργίας) συνοπτικά.

Τῆς τελετῆς τῶν ἱερῶν μυστηρίων τό ἔργο μέν εἶναι
ἡ μεταβολή τῶν (Τιμίων) Δώρων στό Θεῖο Σῶμα καί Αἷμα· τέλος (σκοπός) δέ, τό νά ἁγιασθοῦν οἱ πιστοί καί διά μέσου αὐτῶν (δηλ. τῶν Τιμίων Δώρων πού ἔγιναν Σῶμα καί Αἷμα) νά πάρουν ἄφεση ἁμαρτιῶν, νά κληρονομήσουν τήν Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν καί τά ὅμοια μέ αὐτά (πνευματικά ἀγαθά).

 Τό ἔργο πού ἐπιτελεῖται κατά τήν Θεία Λειτουργία εἶναι ἡ μεταβολή τῶν Τιμίων Δώρων σέ Σῶμα καί Αἷμα Χριστοῦ. Ὁ σκοπός εἶναι ὁ ἁγιασμός τῶν πιστῶν, ἡ ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν τους καί ἡ κληρονομία ἀπό αὐτούς τῆς Βασιλείας τῶν Οὐρανῶν.

  2.«Ποιὰ εἶναι ἡ φύση τὸν ἱεροῦ μυστηρίου;

Σχόλιο-διδαχή: «Ἡ Θεία Εὐχαριστία εἶναι μυστήριο καὶ θυσία. Εἶναι μυστήριο κατὰ τὸ ὁποῖο, διὰ τῆς εὐχῆς τοῦ ἱερέα, κατέρχεται ἡ χάρη τοῦ ἁγίου Πνεύματος καὶ μεταβάλλει τὰ φυσικὰ στοιχεῖα τοῦ ἄρτου καὶ τοῦ οἴνου σὲ Σῶμα καὶ Αἷμα Χριστοῦ. Τὸ πράγμα εἶναι μυστήριο φοβερό, ἀνερμήνευτο καὶ ἀκατάληπτο. Ἡ μεταβολὴ καὶ μεταποίηση γίνεται στὴν οὐσία τῶν φυσικῶν στοιχείων. Χάνουν δηλαδὴ τὰ στοιχεῖα τὴ δική τους οὐσία, καὶ τὴ θέση της καταλαμβάνουν τὸ ἄχραντο Σῶμα καὶ τὸ τίμιο Αἷμα τοῦ Χριστοῦ. Φυσικὰ διατηροῦν τὰ συμβεβηκότα, ὅσα ὑπάρχουν περὶ τὴν οὐσία, δηλαδὴ τὶς φυσικές τους ποιότητες τοῦ βάρους, τοῦ χρώματος, τῆς ὀσμῆς, τῆς γεύσεως, τῆς ὀξύτητος (τοῦ οἴνου) κ.α. Αὐτὸς ποὺ κοινωνεῖ δέχεται αὐτούσιο τὸ Σῶμα καὶ τὸ Αἷμα τοῦ Χριστοῦ, αὐτὸ ποὺ γεννήθηκε, αὐξήθηκε, ἔπαθε στὸ Σταυρό, ἀναστήθηκε ἐκ τῶν νεκρῶν καί, θεωμένο, ἀναλήφθηκε στοὺς οὐρανούς. Κοινωνεῖ ὁλόκληρης τῆς ἀνθρώπινης φύσεως τοῦ Κυρίου καὶ συνημμένως τῆς θεότητός Του, ποὺ εἶναι ἀχώριστα ἑνωμένη μὲ αὐτή. Κατ' ἐπέκταση κοινωνεῖ καὶ τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ!

Ἡ θεία Εὐχαριστία εἶναι ταυτόχρονα καὶ θυσία. Εἶναι ἡ ἴδια ἡ θυσία τοῦ Σταυροῦ, πρόληψη τῆς ὁποίας ἔκανε ὁ Σωτήρας κατὰ τὸ Μυστικὸ Δεῖπνο τῆς Μ. Πέμπτης. Εἶναι ἡ ἴδια θυσία μὲ τὴ σταυρική, προσφερόμενη ὅμως ἀναιμάκτως, ἐνῶ ἡ θυσία τοῦ Σταυροῦ ἔγινε ἐν αἵματι.

 Ὁμοίως, ἐνῶ ἡ σταυρικὴ θυσία ἔγινε μιά γιὰ πάντα, γιὰ τὴν κατάργηση τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ θανάτου, ἡ θυσία τῆς Εὐχαριστίας γίνεται πολλάκις, μὲ σκοπὸ νὰ ἐφαρμόσει τὰ σωτήρια ἀγαθὰ τῆς μεγάλης ἐκείνης θυσίας στὸ σῶμα τῶν πιστευόντων μελῶν τῆς Ἐκκλησίας.

 Στὴ θυσία τῆς Εὐχαριστίας θύτης καὶ θύμα εἶναι ὁ Ἴδιος ὁ Χριστός, ὁ ὁποῖος προσφέρεται διὰ χειρὸς τοῦ ἱερέως»[2].

«Στή θεία Λειτουργία ζοῦμε τό μυστήριο τῆς σταυρικῆς θυσίας τοῦ Χριστοῦ. Στό μυστικό Δεῖπνο ὁ Κύριος κάνει λόγο ἀκόμη μιά φορά γιά τόν ἐπί τοῦ Σταυροῦ θάνατό Του. Προσφέροντας τό πανάγιο Σῶμα Του τεμαχισμένο (κλώμενον) καί τό ἅγιο Αἷμα Του ἐκχυνόμενον «τούς ὑπενθυμίζει πάλι... τή σφαγή». Στή διάρκεια τοῦ Δείπνου δεσπόζει ὁ Σταυρός: «Εὐλαβηθεῖτε αὐτήν τήν τράπεζα», μᾶς λέει ὁ ἱερός Χρυσόστομος. «Τόν Χριστό πού ἐσφάγη γιά μᾶς, τό θῦμα πού κείτεται πάνω της» .

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος Νύσσης μᾶς λέει ὅτι ὁ Χριστός διά τοῦ μυστικοῦ Δείπνου, μ' ἕναν τρόπο ἀκατάληπτο γιά τόν ἀνθρώπινο νοῦ, προλαβαίνει τά γεγονότα τῆς προδοσίας, τῆς δίκης, τοῦ Σταυροῦ. Καί προσφέροντας στούς Δώδεκα τό Ἅγιο Σῶμα Του ὡς τροφή, «ἔδειξε μέ σαφήνεια ὅτι ἡ θυσία τοῦ Ἀμνοῦ εἶχε ἤδη συντελεσθεῖ». Τό Δεῖπνο εἶναι μυστικό, εἶχε ἕνα μεγάλο μυστικό νόημα: μᾶς μύησε στή σταυρική σωτηριώδη θυσία.

Σ' αὐτό ὁ Χριστός ἱερούργησε τή θυσία τοῦ Γολγοθᾶ.
Ὁ ἱερός Καβάσιλας μιλώντας γιά τή Θεία Εὐχαριστία λέει, ὅτι «ἡ θυσία αὐτή δέν εἶναι εἰκόνα καί τύπος θυσίας, ἀλλά θυσία ἀληθινή» (Τήν θυσίαν ταύτην μή εἰκόνα καί τύπον εἶναι θυσίας, ἀλλά θυσίαν ἀληθινήν... Πρᾶγμα θυσίας ἡ τελετή). Ἡ θεία Εὐχαριστία εἶναι πραγματική θυσία, ἐπειδή ὁ Χριστός θυσιάζεται καί προσφέρεται στούς πιστούς σφαγιασμένος: «Σέ θυσία προσέρχεσαι φρικτή καί ἁγία», μᾶς λέει ὁ ἱερός Χρυσόστομος. «Μπροστά σου βρίσκεται ἐσφαγμένος ὁ Χριστός» . Ἡ θυσία τοῦ Γολγοθᾶ καί ἡ θυσία τῆς Εὐχαριστίας εἶναι μία, γιατί Ἕνας εἶναι ὁ Ἀμνός. «Τήν ἴδια θυσία πάντοτε ποιοῦμε» γράφει ὁ θεῖος Χρυσόστομος, ἐπειδή «τόν ἴδιο (Ἀμνό) πάντοτε προσφέρομε». Ἤ πιό σωστά, ὁ ἴδιος Ἀμνός πάντοτε αὐτοπροσφέρεται.
Ἐκεῖ στό ἅγιο θυσιαστήριο βλέπουμε ὁλοζώντανη τή θυσιαστική, ἐσταυρωμένη, ἄπειρη ἀγάπη τοῦ Θεοῦ γιά τόν ἄνθρωπο. «Τί θά μποροῦσε νά ἐξισωθεῖ μ' αὐτήν τήν ἀγάπη; ἀναρωτιέται ὁ ἱερός Καβάσιλας. Ποιά μητέρα εἶναι τόσο φιλόστοργη ἤ πατέρας τόσο φιλότεκνος; ἤ [τίς τῶν καλῶν οὑτινοσοῦν (ἔστω καί λίγο) οὕτως ἔλαβε ἔρωτα μανικόν; (τρελό)]ποιός ἀπό τούς καλούς ἐρωτεύτηκε ἔτσι τρελά ἔστω καί λίγο;»(P.G. 150, 648)[3] .

Διδαχή: Ἄς συγκλονιζόμαστε κάθε φορά, πού μετέχουμε στήν ἀναίμακτη Θυσία, κατά τήν Ὁποία αὐτοπροσφέρεται γιά χάρη μας ὁ Κύριος Ἰησοῦς στόν Πατέρα. Ἄς Τόν δοξάζουμε καί ἄς Τόν εὐχαριστοῦμε γιά τήν ἄπειρη θυσιαστική Του ἀγάπη. Ἄς μήν ξεχνᾶμε ὅτι κανείς δέν μᾶς ἀγάπησε καί δέν μᾶς ἀγαπᾶ, οὔτε θά μᾶς ἀγαπήσει ποτέ στό μέλλον, ὅπως Αὐτός. Ἄς μήν ξεχνοῦμε ὅτι μόνο ὁ Κύριος πέθανε μέ φρικτό θάνατο γιά χάρη μας καί συνεχίζει νά θυσιάζεται γιά μᾶς μυστηριακά σέ κάθε Θεία Λειτουργία.

Κανένας ἄλλος ἀπό αὐτούς πού ἰσχυρίζονται ὅτι μᾶς ἀγαποῦν δέν πέθανε· οὔτε ἐνδεχομένως θά εἶχε τήν διάθεση νά πάρει τή θέση μας, ὅταν θά βρεθοῦμε πρό τῶν πυλῶν τοῦ θανάτου. Ἄν καί ὀφείλουμε νά εἴμαστε ἕτοιμοι νά πεθάνουμε γιά τόν πλησίον μας, ὅπως ὁ Κύριος μᾶς δίδαξε: «Ὀφείλουμε νά ἀγαπᾶμε ὁ  ἕνας τόν ἄλλο ὅπως Ἐκεῖνος ἀγάπησε ἐμᾶς», δηλαδή μέχρι θανάτου, ὅμως... πόσο εὔκολα προδίδουμε τήν ἀγάπη αὐτή!!!.

 Ἄς παραδειγματιστοῦμε ἀπό τήν Σταυρική θυσία τοῦ Κυρίου κάθε φορά, πού τήν ξαναζοῦμε μέσα στή Θεία Λειτουργία. Ἄς καλλιεργήσουμε τήν πλήρη αὐταπαρνήσεως ἀγάπη, μιμούμενοι τόν Κύριο. Ἄς δεηθοῦμε τοῦ Χριστοῦ μας νά μᾶς χαρίσει, τήν ἀγάπη πρός τόν Ἴδιο καί πρός τούς ἀδελφούς μας, χωρίς ὅρια καί χωρίς διακρίσεις, τήν ἀγάπη πού φτάνει  ἄν χρειαστεῖ μέχρι τόν θάνατο!

3.«Εἶναι σωστὸς ὁ ὅρος «μετουσίωση» ( transsubstantiatio );

Τὸν ὅρο αὐτὸ χρησιμοποιεῖ κυρίως ὁ Παπισμός (ἡ Ρωμαιοκαθολικὴ Ἐκκλησία[4]). Δὲν εἶναι ἐσφαλμένος. Ἐννοιολογικὰ ἀντιστοιχεῖ μὲ τοὺς ὅρους «μεταβολή», «μεταποίηση», «μεταστοιχείωση», ποὺ χρησιμοποιεῖ ἡ Ὀρθόδοξη Καθολικὴ Ἐκκλησία. Χρησιμοποιεῖται δὲ καὶ σὲ μᾶς ὁ ὅρος μετουσίωση μὲ τὴν ἔννοια τῆς μεταβολῆς. Καλὸ ὅμως θὰ ἦταν ν' ἀποφεύγεται ἡ χρήση του στὴν ὀρθόδοξη θεολογία, μία καὶ θυμίζει σχολαστικὲς λεπτολογίες περὶ διακρίσεως οὐσίας καὶ συμβεβηκότων, βασισμένες στὴν Ἀριστοτέλεια φιλοσοφία. Οἱ ὅροι μεταποίηση καὶ μεταβολὴ εἶναι δοκιμότεροι, ὁ δὲ ὀρθόδοξος πιστὸς δὲν πρέπει νὰ πολυπραγμονεῖ τὸν τρόπο μὲ τὸν ὅποιο γίνεται ἡ μεταβολὴ τοῦ ἄρτου καὶ τοῦ οἴνου σὲ Σῶμα καὶ Αἷμα Χριστοῦ (βλ. Ἁγ. Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ, Ἔκθεσις τῆς Ὀρθοδόξου Πίστεως, IV , ΙΓ΄, PG 94, 1144-1145). Τοῦ ἀρκεῖ ἡ πίστη στὴν παντοδυναμία τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ συγκατάθεση τοῦ νοῦ του στὸ φοβερὸ καὶ ἀπερινόητο θεῖο μυστήριο»[5].

Διδαχή: Ἄς μήν πολυπραγμονοῦμε στόν τρόπο μέ τόν ὁποῖο γίνεται ἡ μεταβολή τῶν Τιμίων Δώρων σέ Σῶμα καί Αἷμα Χριστοῦ. Ἄς προσερχόμεθα ἔχοντας μετανοήσει καί ἐξομολογηθεῖ. Ἄς πλησιάζουμε μέ πίστη ἀκράδαντη καί ἀγάπη, γιά νά κερδίζουμε ἄφεση ἁμαρτιῶν καί αἰώνιο ζωή ἀπό τήν μετοχή μας στήν Θεία Κοινωνία. Ἄς μή διστάζουμε καί ἄς μήν ἀμφιβάλλουμε. Ὁ Κύριος ἀπό ἄπειρη συγκατάβαση καλύπτει κάτω ἀπό τά ταπεινά εἴδη τοῦ ἄρτου καί τοῦ οἴνου, τόν Ἑαυτό του. Τό κάνει γιά νά μπορέσουμε νά πάρουμε μέσα μας τήν Σάρκα καί τό Αἷμα Του, τά Ὁποῖα εἶναι ἑνωμένα μέ τήν Θεότητά Του (τήν ἄκτιστη Θεοποιό Ἐνέργειά Του).  Μ’ Αὐτό τό Μυστήριο «ζωοῦται καί θεοῦται πᾶς ὁ τρώγων καί πίνων» τόν Κύριον «ἐξ εἰλικρινοῦς καρδίας καί ψυχῆς συντετριμμένης». Αὐτήν τήν συντετριμμένη ψυχή, μαζί μέ τήν εἰλικρινή πίστη καί τήν ἄδολη ἀγάπη ἄς ἔχουμε. Τότε ὁ Κύριος θά μᾶς βοηθήσει ὥστε νά κοινωνήσουμε ὅσο γίνεται λιγότερο ἀνάξια, καί νά γίνει ἡ Θεία Μετάληψις εἰς «ἁγιασμόν»·  ὄχι «εἰς κρίμα ἤ εἰς κατάκριμα».

ΤΕΛΟΣ ΚΑΙ Τῼ ΘΕῼ ΔΟΞΑ!

---

[1] Настоящият текст е издаден от R. Bornert, J. Gouillard, P. Périchon, and S. Salaville в серията «Сурс кретиен», том 4, Париж, 1967

[2]Ἀνδρέα Θεοδώρου, Ἀπαντήσεις σέ ἐρωτήματα δογματικά,  ἐκδ. Ἀποστολικῆς Διακονίας, 1997, σελ. 165-172. http://www.apostoliki-diakonia.gr/gr_main/catehism/theologia_zoi/themata.asp?cat=poim&contents=contents_IeraMistiria.asp&main=kat010&file=4.4.4.htm

[3] Στό: Ἱερομονάχου Σάββα Ἁγιορείτου, Τί εἶναι ἡ Θεία Λειτουργία καί πῶς θά τή ζήσουμε, Β΄ἔκδοση, σελ. 32-35.

[4]Δέν εἶναι σωστό νά ὀνομάζεται Ἐκκλησία ὁ Παπισμός, διότι ὁ Παπισμός εἶναι αἵρεση (ἔχει υἱοθετήσει τό Φιλιόκβε καί πολλές ἄλλες αἱρετικές διδασκαλίες: τό πρωτεῖο, τό ἀλάθητο τοῦ Πάπα, τήν διδασκαλία περί ἀσπίλου συλλήψεως τῆς Θεοτόκου, τήν περί κτιστῆς χάρης κ.λ.π.) καί ὡς ἐκ τούτου δέν μπορεῖ νά ἀνήκει στήν Ἐκκλησία.

[5]Ἀνδρέα Θεοδώρου, Ἀπαντήσεις σέ ἐρωτήματα δογματικά,  ἐκδ. Ἀποστολικῆς Διακονίας, 1997, σελ. 165-172. http://www.apostoliki-diakonia.gr/gr_main/catehism/theologia_zoi/themata.asp?cat=poim&contents=contents_IeraMistiria.asp&main=kat010&file=4.4.4.htm

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΠΩΣ ΘΑ ΤΗ ΖΗΣΟΥΜΕ (MP3) ΟΜΙΛΙΑ ΙΕ΄

Ὁμιλία τοῦ π. Σάββα στίς 6-12-07.

ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ: Ποιό εἶναι συνοπτικά τό νόημα ὅλης τῆς Θείας Λειτουργίας (Ἁγίου Νικολάου Καβάσιλα)

ΠΡΟΛΟΓΟΣ (Α΄ΜΕΡΟΣ)

 «Ἡ Θεία Λειτουργία ἀποτελεῖ τὸ κέντρο τῆς ὀρθόδοξης λατρείας. Εἶναι τὸ μεγαλύτερο μυστήριο τῆς Ἐκκλησίας μας, τὸ μυστήριο τῆς παρουσίας τοῦ Χριστοῦ ἀνάμεσά μας. Γι' αὐτὸ καὶ παραμένει πάντα ἡ μοναδικὴ ἐλπίδα ἀληθινῆς ζωῆς γιὰ τὸν ἄνθρωπο»[1].

 Σχόλιο:  Ἡ Θεία Λειτουργία εἶναι ὁ Χριστός ἀνάμεσά μας ἀλλά καί μέσα μας. Ὁ Χριστός μας εἶναι ἡ Ζωή. «Ἐγώ εἰμί ἡ Ζωή» μᾶς λέγει. Ἡ Θεία Λειτουργία μᾶς φέρνει τόν Χριστό δηλ. τήν ἀληθινή Ζωή. Ἑπομένως γιά νά Ζήσουμε πραγματικά τήν ἀληθινή καί ὄχι μιά χαμοζωή χρειάζεται νά μετέχουμε ὅσο γίνεται συχνότερα, εἰ δυνατόν καί κάθε ἡμέρα στήν Θεία Λειτουργία. Ἡ Θεία Λειτουργία εἶναι τελικά ἡ Ζωή μας.
Ὅποιος δέν λειτουργεῖται τό πολύ γιά τρεῖς συνεχόμενες Κυριακές, πεθαίνει πνευματικά (ἀφορίζεται σύμφωνα μέ τόν ἱερό κανόνα τῆς Ἐκκλησίας μας).

Ὅπως τό σῶμα μας ἔτσι καί ἡ ψυχή μας ἔχει ἀνάγκη νά τραφεῖ. Χωρίς τήν Θεία Χάρη, πού πηγάζει ἀπό τήν μετοχή στήν Θεία Λειτουργία ἡ ψυχή δέν ἀντέχει περισσότερο ἀπό τρεῖς ἑβδομάδες. Ὅπως χωρίς σωματική τροφή τό σῶμα μας δέν ἀντέχει πάνω ἀπό 40-50 ἡμέρες. Εἶναι ἑπομένως ζήτημα ζωῆς καί θανάτου τό νά πηγαίνει κανείς τουλάχιστον στήν Κυριακάτικη Θεία Λειτουργία. Ἄν δέν τό κάνει ἡ ψυχή του ἀδυνατίζει, ἀρρωσταίνει καί τελικά πεθαίνει τόν πνευματικό θάνατο. Ἔτσι κατανοοῦμε πῶς ἔχουμε γεμίσει μέ ψυχικές ἀρρώστειες, κατάθλιψη, ἀκηδία, ἀνασφάλειες, φοβίες, ἄχρηστους ἀνθρώπους, κινούμενα πτώματα· πού ζοῦν βιολογικά-σωματικά ἀλλά εἶναι νεκρωμένοι πνευματικά, διότι εἶναι «ἀφορισμένοι», δηλ. χωρισμένοι ἀπό τήν Ἐκκλησία, τήν πηγή τῆς Ζωῆς. Βεβαίως δέν εἶναι ἡ Ἐκκλησία ἤ ὁ Χριστός Μας, πού τούς ξέκοψε (ξεχώρισε) ἀπό τό Σῶμα Του, ἀλλά τό ἔκαναν μόνοι τους. Στερήθηκαν ἑκούσια τήν ἀναγκαία γιά τήν ψυχή τους τροφή, πού εἶναι ἡ Θεία Χάρη καί γιαυτό νεκρώθηκαν. Τά νεκρά-ξερά κλαδιά ἀπό μόνα τους πέφτουν-κόβονται ἀπό τό ἀμπέλι, ἀφοῦ δέν δέχονται τούς ζωτικούς χυμούς, πού ἔρχονται ἀπό τόν κεντρικό κορμό. Ὅποιος «ἀφορίζεται», δηλ. ἑκούσια καί ἀδικαιολόγητα δέν πηγαίνει νά λειτουργηθεῖ, ἀλλά ξεχωρίζει τόν ἑαυτό του ἀπό τό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ἀναγκαστικά πεθαίνει.

Ὅμως..., δόξα τῷ Θεῷ, πού, χάρις στήν Θεία Φιλανθρωπία, ὑπάρχει ἡ μετάνοια δηλ. ἡ ἀνάσταση τοῦ νεκρωμένου πνευματικά ἀνθρώπου, διά τοῦ Μυστηρίου τῆς Ἱερᾶς Μετανοίας-Ἐξομολογήσεως. Μπορεῖ καί ὁ «ἀλειτούργητος» ἐάν θελήσει, νά ἐπανενταχθεῖ στό Ἐκκλησιαστικό Σῶμα, διά τῆς συμμετοχῆς του στό Βάπτισμα τῶν Δακρύων, πού εἶναι ἡ Μετάνοια.

Ἄς λειτουργούμαστε λοιπόν ὅσο μποροῦμε συχνότερα καί ἄς κοινωνοῦμε, εἰ δυνατόν καί κάθε ἡμέρα, ὅπως οἱ πρῶτοι Χριστιανοί, μέ τήν ἄδεια βεβαίως τοῦ Πνευματικοῦ μας.

Ἄς ἀγνοήσουμε αὐτούς πού «σκανδαλίζονται», διότι κοινωνοῦμε τάχατες πολύ συχνά. Οἱ πρῶτοι Χριστιανοί κοινωνοῦσαν καθημερινά. Μακάρι νά ἐπιστρέψουμε στήν γνήσια Ὀρθόδοξη πρακτική ἐκείνων.

 Ὅταν κοινωνοῦμε συχνά δέν τό κάνουμε διότι εἴμαστε ἄξιοι, ἀλλά ἀκριβῶς γιά νά γίνουμε ἄξιοι. Τό κάνουμε διότι εἴμαστε ἀσθενεῖς καί χρειαζόμαστε τό πιό ἰσχυρό φάρμακο πού ὑπάρχει γιά τήν ψυχική θεραπεία μας: Τόν Ἴδιο τόν Κύριο Ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστό.

ΠΡΟΛΟΓΟΣ (Β΄ ΜΕΡΟΣ) Συνοπτικός βίος ἁγ. Νικολάου Καβάσιλα.

«Στὸν πνευματικὸ χῶρο τῆς θείας Λειτουργίας μᾶς εἰσάγει ἀριστοτεχνικὰ ὁ ἅγιος Νικόλαος Καβάσιλας, μεγάλος μυστικὸς θεολόγος καὶ κορυφαῖος θεωρητικός τῆς λειτουργικοπνευματικῆς ζωῆς, ὁ σημαντικότερος ἐκπρόσωπος τοῦ ὀρθόδοξου ἀνθρωπισμοῦ τοῦ 14ου αἰώνα.  

Γεννήθηκε στὴ Θεσσαλονίκη γύρω στὰ 1322. Ἀνατράφηκε χριστιανικὰ ἀπὸ τὴν εὐσεβῆ μητέρα του, ἡ ὁποία μετὰ τὴ χηρεία της (1363) ἔγινε μοναχή. Ὁ Ἅγιος  διδάχθηκε τὰ ἐγκύκλια γράμματα ἀπὸ τὸν λόγιο θεῖο του Νεῖλο Καβάσιλα, ὁ ὁποῖος ἀργότερα ἀναδείχθηκε σὲ μητροπολίτη Θεσσαλονίκης (1361-1363).

Ὁ Ἅγιος Νικόλαος καλλιεργήθηκε πνευματικὰ μέσα στοὺς ἡσυχαστικοὺς κύκλους τῆς γενέτειράς του, ποὺ διευθύνονταν ἀπὸ τὸ μαθητὴ τοῦ ὁσίου Γρηγορίου τοῦ Σιναΐτη Ἰσίδωρο, τὸν κατοπινὸ οἰκουμενικὸ πατριάρχη (1347-1349).

 Γιὰ ἑφτὰ περίπου χρόνια (1335-1342) σπούδασε στὴν Κωνσταντινούπολη φιλοσοφία, θεολογία, ρητορική, νομική, μαθηματικὰ καὶ ἀστρονομία.

 Στὴν πατρίδα του ξαναβρέθηκε στὰ χρόνια τῆς ἐπαναστάσεως καὶ κυριαρχίας τῶν Ζηλωτῶν (1342-1349)[2], παίρνοντας ἐνεργὸ μέρος στὶς πολιτικὲς ζυμώσεις. Ἐπίσης ξαναβρέθηκε στήν Θεσσαλονίκη καὶ στὰ 1363-1364 γιὰ οἰκογενειακὲς ὑποθέσεις.

Τὸ ὑπόλοιπο καὶ μεγαλύτερο μέρος τῆς ζωῆς του τὸ πέρασε στὴ Βασιλεύουσα, ὅπου, πέρα ἀπὸ τὴν ἐνασχόλησή του μὲ τὰ κοινὰ πράγματα -κοντὰ στ ἄλλα διετέλεσε καὶ σύμβουλος τοῦ αὐτοκράτορα Ἰωάννη ΣΤ΄ Καντακουζηνοῦ (1347-1355)-, ἐπιδόθηκε σὲ περαιτέρω μελέτες καὶ στὴ συγγραφή. Τελικά, πάντως, ἀποσύρθηκε ἀπὸ τὰ ἐγκόσμια καί, καθὼς φαίνεται, ἔγινε μοναχός, ἴσως καὶ κληρικός. Κοιμήθηκε εἰρηνικὰ μετὰ τὸ 1391, πιθανότατα στὴ μονὴ τῶν Μαγγάνων.

 Στὴν τελευταία καὶ ὥριμη περίοδο τῆς ζωῆς τοῦ ἱεροῦ Καβάσιλα ἀνήκουν τὰ δυὸ κύρια πνευματικά του ἔργα, «Εἰς τὴν θείαν λειτουργίαν» καὶ «Περὶ τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς», ποὺ εἶναι ἀπὸ τὰ λαμπρότερα κείμενα τῆς χριστιανικῆς γραμματείας. 

Ὁ θεόπνευστος λόγος τοῦ ἁγίου ἀνοίγει τὰ πνευματικά μας μάτια, κάνοντάς μας ἱκανοὺς νὰ πλησιάσουμε μὲ αἴσθηση ψυχῆς τὴ Θεία Λειτουργία καὶ νὰ γίνουμε οὐσιαστικοὶ συμμέτοχοί της, ὄχι παθητικοὶ θεατές της. Ἔτσι θὰ μπορέσουμε ν ἀνταποκριθοῦμε μὲ ἐπίγνωση στὸ εὐφρόσυνο κάλεσμα ποὺ ἡ μητέρα μας Ἐκκλησία ἐπαναλαμβάνει σὲ κάθε εὐχαριστιακή της σύναξη: «Γεύσασθε καὶ ἴδετε ὅτι χρηστὸς ὁ Κύριος»[3].

Σχόλιο: Ἡ Θεία Λειτουργία δέν πρέπει νά εἶναι ἕνα ἁπλό ἀκρόαμα ἤ θέαμα.  Εἴμαστε λογικά πρόβατα τῆς ποίμνης τοῦ Χριστοῦ καί κύτταρα τοῦ Σώματός του. Ὁ ἱερουργός πού εἶναι εἰς τύπον καί τόπον Χριστοῦ, εἰκονίζει τόν Χριστό πού εἶναι ἡ Κεφαλή αὐτοῦ τοῦ Σώματος. Ἡ Λατρεία εἶναι πράξη ὅλου τοῦ Σώματος καί ὄχι μόνο τοῦ ἱερέα ἤ τοῦ ἱερέα καί τῶν ψαλτῶν. Στή Θεία Λειτουργία συλλειτουργοῦμε ὅλοι μέ τόν ἱερουργό καί δέν βλέπουμε ἤ ἀκοῦμε, ἁπλῶς τά τελούμενα γιαυτό καί δέν μποροῦν νά μετέχουν ἄνθρωποι, πού δέν εἶναι ὀργανικά ἐνταγμένοι στό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ (δηλ. ἀβάπτιστοι ἤ «ἀφορισμένοι» λόγῳ κάποιου ἐπιτιμίου). Συμπροσφέρουμε καί συμπροσφερόμεθα στόν Θεό Πατέρα καί ζοῦμε τό Μυστήριο τῆς Ἁγιοτριαδικῆς Θεοφάνειας, πού εἶναι ἡ Θεία Λειτουργία. Γιά τοῦτο ἀπαιτεῖται νά ἔχουμε ἀγωνιστική πορεία πνευματική καί νά ζοῦμε τουλάχιστον τήν κάθαρση, ἄν ὄχι τό φωτισμό στήν ζωή μας μέσα στήν Ἐκκλησία. Χρειάζεται προετοιμασία γιά νά μετάσχουμε σωστά στήν Θεία Ἱερουργία. (Βλ. Ἱερομονάχου Σάββα Ἁγιορείτου, Τί εἶναι ἡ Θεία Λειτουργία καί πῶς θά τή ζήσουμε, σελ. 91-129).

 ΠΡΟΟΙΜΙΟ (Ἐπιλογή ἀπό τό ἔργο τοῦ Ἁγίου Νικολάου: Εἰς τήν  Θείαν Λειτουργίαν).

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ

Ἔργο τῆς Θείας Λειτουργίας εἶναι ἡ μεταβολὴ τῶν δώρων ποὺ προσφέρουν οἱ πιστοί – τοῦ ἄρτου καὶ τοῦ οἴνου – σὲ Σῶμα καὶ Αἷμα Χριστοῦ. Καὶ σκοπὸς της εἶναι ὁ ἁγιασμὸς τῶν πιστῶν, οἱ ὁποῖοι μὲ τὴ Θεία Μετάληψη ἀποκομίζουν τὴν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν τους, τὴν κληρονομία τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν καὶ κάθε πνευματικὸ ἀγαθό.

Σ΄ αὐτὸ τὸ ἔργο καὶ τὸ σκοπὸ συμβάλλουν οἱ προσευχές, οἱ ψαλμωδίες, τὰ ἁγιογραφικὰ ἀναγνώσματα καὶ ὅλα ἐκεῖνα ποὺ τελοῦνται καὶ λέγονται στὴ διάρκεια τῆς Λειτουργίας. Μέσα σὲ αὐτὰ εἶναι σὰν νὰ βλέπουμε σὲ ἕνα πίνακα ζωγραφισμένη ὁλόκληρη τὴ ζωὴ τοῦ Χριστοῦ, ἀπὸ τὴν ἀρχὴ ὡς τὸ τέλος της. Γιατί ὁ καθαγιασμὸς τῶν δώρων, ἡ ἴδια δηλαδὴ ἡ θυσία, διακηρύσσει τὸν θάνατο, τὴν ἀνάσταση καὶ τὴν ἀνάληψή Του, καθὼς τὰ δῶρα αὐτά μεταβάλλονται στὸ ἴδιο τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου· (ἡ Θεία Λειτουργία διακηρύσσει) τὴν ἔλευσή Του στὸν κόσμο, τὴ δημόσια ἐμφάνισή Του, τὰ θαύματα καὶ τὴ διδασκαλία Του. Κι ἐκεῖνα ποὺ ἕπονται τῆς θυσίας, συμβολίζουν τὴν κάθοδο τοῦ Ἁγίου Πνεύματος στοὺς Ἀποστόλους, τὴν ἐπιστροφὴ τῶν ἀνθρώπων στὸ Θεὸ καὶ τὴν κοινωνία τους μαζί Του.

Οἱ πιστοὶ ποὺ ἐκκλησιάζονται καὶ συμμετέχουν σὲ ὅλα αὐτὰ μὲ προσηλωμένο τὸ νοῦ, γίνονται πιὸ σταθεροὶ στὴν πίστη, πιὸ θερμοὶ στὴν εὐλάβεια καὶ τὴν ἀγάπη τους πρὸς τὸν Θεό. Μὲ τέτοιες λοιπὸν διαθέσεις ἀξιώνονται νὰ πλησιάσουν καὶ τὴ φωτιὰ τῶν μυστηρίων καὶ νὰ μεταλάβουν μὲ κάθε ἀσφάλεια καὶ οἰκειότητα.

Αὐτὸ εἶναι συνοπτικὰ τὸ νόημα τῆς Θείας Λειτουργίας».

Δίδαγμα: Ἡ Θεία Λειτουργία εἶναι ἡ σπουδαιότερη πράξη πού μπορεῖ νά κάνει ὁ ἄνθρωπος στή ζωή του. Δι’ αὐτῆς καθαρίζεται, φωτίζεται καί θεώνεται· σταθεροποιεῖται στήν πίστη καί προοδεύει στήν εὐλάβεια καί τήν ἀγάπη πρός τόν Θεό. Ἄς τό κάνουμε σκοπό κύριο στή ζωή μας νά μετέχουμε ὅσο πιό τάκτικά εἶναι δυνατόν.

ΤΕΛΟΣ ΚΑΙ Τῼ ΘΕῼ ΔΟΞΑ!

π. Σάββας

http://hristospanagia.blogspot.com/

---

[1] Πηγή κειμένου: Ἱερά Μονή Παρακλήτου.

[2] Γιά τό τί ἦταν οἱ Ζηλωτές δές στό: http://www.myriobiblos.gr/texts/greek/metallinos_14c.html

[3] Πηγή κειμένου: Ἱερά Μονή Παρακλήτου.