Μορφές της Ρωμηοσύνης: Νικηφόρος Φωκάς και Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης

Κωνσταντίνος Χολέβας

Ὑπῆρξαν στιγμές κατά τίς ὁποῖες ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μας καί ἡ πίστη μας ἐδιώχθησαν ἀπό τούς κρατοῦντες καί ἀνέδειξαν πλῆθος μαρτύρων. Ὑπῆρξαν, ὅμως, καί ἱστορικές ἐποχές κατά τίς ὁποῖες οἱ ἄρχοντες τοῦ κόσμου τούτου συνεργάσθηκαν κατά τρόπο θαυμαστό μέ τούς Ἁγίους , τούς Πατέρες καί τούς ἀσκητές καί ἡ συνεργασία αὐτή ἀπέβη λίαν ἐπωφελής γιά τήν Ἐκκλησία, τήν κοινωνία καί τήν πατρίδα. Ἕνα τέτοιο παράδειγμα συνεργασίας μέ λαμπρά ἀποτελέσματα εἶναι καί ἡ συνάντηση τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου τοῦ Ἀθωνίτου μέ τόν στρατηγό καί μετέπειτα αὐτοκράτορα Νικηφόρο Φωκᾶ, ἀπό τήν ὁποία προέκυψε ἡ οἰκοδόμηση τῆς Μονῆς τῆς Μεγίστης Λαύρας καί οὐσιαστικά ἡ ἵδρυση τῆς μοναστικῆς πολιτείας τοῦ Ἄθωνος.

Ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος γεννήθηκε στήν Τραπεζοῦντα τοῦ Πόντου μεταξύ τοῦ 927 καί τοῦ 930. Σπούδασε

στήν Κωνσταντινούπολη καί μόνασε ἀρχικά στή Μονή τοῦ Κυμινᾶ, τῆς ὁποίας ἡγούμενος ἦταν ὁ Μιχαήλ Μαλεΐνος, θεῖος τοῦ Νικηφόρου Φωκᾶ. Ὁ Ἅγιος εἶχε βίαιο θάνατο ἀπό ἀτύχημα στή Μονή τῆς Λαύρας τοῦ Ἁγίου Ὄρους τό ἔτος 1001. Οἱ βιογράφοι του καταγράφουν τήν ἔντονη παρουσία τῆς Παναγίας στή ζωή του καί τίς ἐμφανίσεις της, ὅταν τόν καθοδηγοῦσε νά κτίσει τό μοναστῆρι. Κοντά στή Μονή ὁ σημερινός ἐπισκέπτης μπορεῖ νά προισκυνήσει στό Ἁγίασμα, τό ὁποῖο ἀναβλύζει ἀπό τό σημεῖο ὅπου ὁ Ἀθανάσιος εἶδε τή μορφή τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου. Ὁ ἅγιος συνέγραψε τό θαυμαστό Τυπικό τῆς Μονῆς, πού θεωρεῖται τό θεμέλιο τοῦ Ἁγιορειτικοῦ μοναχισμοῦ, καθώς καί δύο ἄλλα σημαντικά κείμενα, τήν Ὑποτύπωση καί τήν Διατύπωση. Καταγράφονται πάμπολλα θαύματά του καί ἐν ζωῇ καί μετά τήν κοίμησή του. ¨Ο τάφος του βρίσκεται στό καθολικό τῆς Μεγίστης Λαύρας, ὅπου μπορεῖ νά προσκυνήσει ὁ εὐλαβής ἐπισκέπτης.

(Μιλάει για αυτόν ο γέρων Εφραίμ από τη σκήτη του αγίου ανδρέα από τις Καρυές στην εκπομπή του Μανώλη Μελινού στο Ρ/Σ Εκκλησίας).

Ὁ Νικηφόρος Φωκᾶς, γόνος μεγάλης οἰκογενείας στρατηγῶν καί ἀρχόντων, βασίλευσε ἀπό τό 963 ἕως τό 969, ὁπότε δολοφονήθηκε. Στή σύντομη βασιλεία του δόξασε τό Ἑλληνορθόδοξο κράτος τῆς Ρωμανίας, αὐτὀ πού σήμερα ἀποκαλοῦμε Βυζαντινό. Ἦταν δίκαιος , αὐστηρός καί γενναῖος. Κατετρόπωσε ὅλους τούς ἐπιβουλευομένους τήν Ρωμηοσύνη καί κυρίως τούς Ἄραβες καί τούς Βουλγάρους. Ὡς στρατηγός τοῦ αὐτοκράτορος Ρωμανοῦ Β΄ ἐξεδίωξε τό 961 τούς Σαρακηνούς Ἄραβες ἀπό τήν Κρήτη, ἀπ’ ὅπου ἐξορμοῦσαν μέ πειρατικές διαθέσεις κατά τῶν νησιῶν τοῦ Αἰγαίου ἀκόμη καί κατά τοῦ Ἄθωνος, ὅπου ὑπῆρχαν ἤδη ἀσκητές. Ὁ Γάλλος ἱστορικός Σλουμπερζέ στήν τριλογία του γιά τήν ἀκμή τοῦ Βυζαντίου κατά τόν 10ο αἰῶνα ἀφιερώνει ἕναν μεγάλο τόμο στή βιογραφία τοῦ Νικηφόρου Φωκᾶ.

Ἡ συνάντηση τῶν δύο ἀνδρῶν ἔγινε στή Μονή τοῦ Κυμινᾶ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ὅταν ὁ Νικηφόρος ἐπερσκέφθη τόν θεῖο του Μιχαήλ Μαλεΐνο. Ὁ στρατηγός γοητεύθηκε ἀπό τήν ἀσκητική καί πνευματική μορφή τοῦ Ἀθανασίου καί τοῦ ὑποσχέθηκε ὅτι συντόμως θά ἐγκαταλείψει τά κοσμικά ἀξιώματα καί θά μονάσει κοντά του. Αὐτή ἡ ὑπόσχεση δέν τηρήθηκε, ὅμως ὁ σεβασμός τοῦ Νικηφόρου πρός τόν Ἅγιο παρέμεινε ἀδιάπτωτος καί ὁ δεσμός τους κατέστη ἰσχυρός. Τό 961 ὅταν ὁ Νικηφόρος Φωκᾶς ἐστάλη στήν Κρήτη γιά νά τήν ἀπελευθερώσει ζήτησε μετ’ ἐπιτάσεως νά ἔχει κοντά του τόν Ἄγιο Ἀθανάσιο. Παρά τόν ἀρχικό δισταγμό του ὁ Ἅγιος ἦλθε στήν Κρήτη καί προσηύχευτο συνεχῶς ὑπέρ τῆς ἐπιτυχίας τῶν ἑλληνικῶν στρατευμάτων. Ὁ Νικηφόρος τόν ὑπεδέχθη μέ συγκίνηση καί τόν κράτησε κοντά του ἐπί μῆνες ὡς σύμβουλο. Ὅταν ἔπεσε ὁ Χάνδαξ, τό σημερινό Ἡράκλειο, οἱ Ἄραβες ὑπέγραψαν συνθήκη καί ἀπεχώρησαν ἀφήνοντας πολλά λάφυρα. Ἀπό αὐτά τά λάφυρα προῆλθαν τά πρῶτα χρήματα τά ὁποῖα ἔδωσε Ὁ Φωκᾶς στόν Ἀθανάσιο γιά τήν οἰκοδόμηση τῆς Λαύρας. Βλέπουμε, δηλαδή, ὅτι ὁ Ἅγιος εἶχε πατριωτικά αἰσθήματα καί βοήθησε πνευματικά στήν ἀπελευθέρωση ἑλληνικῶν ἐδαφῶν. Παρατηροῦμε ἐπίσης ὅτι ἡ ἵδρυση τοῦ πρώτου καί ἱστορικοῦ μοναστηριοῦ τοῦ Ἁγίου Ὄρους ὀφείλεται σέ χρήματα πού προῆλθαν ἀπό ἕναν ἀπελευθερωτικό ἀγῶνα τῶν Βυζαντινῶν Ρωμηῶν καί ἀπό τήν εὐλάβεια καί τό φιλομόιναχο πνεῦμα ἑνός στραηγοῦ καί μετέπειτα αὐτοκράτορος.

Ὅταν τό 963 ὁ Νικηφόρος Φωκᾶς ἐστέφθη αὐτοκράτωρ, διότι ἦσαν ἀνήλικα τά τέκνα τοῦ ἀποθνόντος Ρωμανοῦ Β΄, τότε ὁ Ἀθανάσιος τόν ἐπεσκέφθη στήν Κωνσταντινούπολη καί ὁ βασιλεύς ἐξέδωσε Χρυθσόβουλλο, διά τοῦ ὁποίου χορηγήθηκε στήν Λαύρα βοήθεια ἐκ 244 χρυσῶν νομισμάτων. Στήν ἴδια Μονή παρεχωρήθη καί ἡ Μονή τῶν Περιστερῶν, ἡ ὁποία βρισκόταν στήν Θεσσαλονίκη. Κατά τήν ἐπίσκεψή του αὐτή ὁ Ἅγιος ἔλαβε ἀπό τόν Νικηφόρο βοήθεια χρηματική καί γιά τήν οἰκοδόμηση τοῦ Ναοῦ τοῦ Πρωτάτου, κατόπιν αἰτήματος τῶν μοναχῶν τῶν Καρυῶν τοῦ Ἁγίου Ὄρους. Γιά τήν ἀποπεράτωση τῆς Λαύρας, ἡ ὁποία ἔχει μορφή καστροπολιτείας, τόν Ἀθανάσιο βοήθησαν ἀργότερα καί ἄλλοι Ρωμαῖοι -Ρωμηοί αὐτοκράτορες, ὅπως ὁ Ἰωάννης Τσιμισκῆς, ὁ Βασίλειος Β΄ ὁ Μακεδών (Βουλγαροκτόνος), ὁ Μιχήλ Στ΄Στρατιωτικός, ὁ Κωνσταντῖνος Ι Δούκας καί ὁ Ἀλέξιος Α΄ Κομνηνός.

Ὁ Ἀθανάσιος ὅταν ἐπισκέφθηκε στή Βασιλεύουσα τόν νέο αὐτοκράτορα καί πνευματικό του φίλο τόν συνεβούλευσε νά διάγει «λιτῶς καί ἐν ταπεινώσει», νά μετανοεῖ καί νά ἐξομολογεῖται καθημερινῶς γιά ὅλες τίς ἁμαρτίες του καθώς καί γιά τό γεγονός ὅτι δέν ὑλοποίησε τήν ὑπόσχεσή του νά γίνει μοναχός. Ἐπίσης τοῦ ὑπέδειξε νά εἶναι ἐπεικής πρός τούς πολίτες καί νά κάνει ἐλεημοσύνες.

Στό Τυπικόν τῆς Μεγίστης Λαύρας, τό ὁποῖο ἐγράφη μεταξύ τοῦ 970 καί τοῦ 975 ὁ Ἀθανάσιος ἀναφέρεται τιμητικά καί στόν ἀοίδιμο πλέον Νικηφόρο. Τόν χαρακτηρίζει ζηλωτή τοῦ μοναχικοῦ βίου, μέγαν ἐν βασιλεῦσι καί πολύν τήν ἀνδρείαν καί τήν ἀρετήν, τόν ὁποῖον ὁ ἀπροιστοτέχνης Θεός τόν ἀξίωσε «ὡς γέρας ( βραβεῖον) ἄξιον» νά ἐκπορθήσει τίς βαρβαρικές πόλεις. Ὅμως δέν κατόρθωσε νά ἐπληρώσει τήν φιλόθεο πρόθεσή του νά γίνει μοναχός, διότι κατέλαβε «τά τῆς βασιλείας τῶν Ρωμαίων σκῆπτρα». Τόν ἐπαινεῖ ἐπίσης, διότι ἔζησε μέσα στόν κόσμο ὡς μοναχός μέ μακρές νηστεῖες καί κοιμώμενος κάτω στό σκληρό πάτωμα, γεγονός πού βεβαιώνουν καί οἱ βιογράφοι τοῦ αὐτοκράτορος Νικηφόρου. Ὁ Ἀγιος Ἀθανάσιος τιμᾶ τόν Νικηφόρο γράφοντας ὅτι ξεπέρασε τούς μοναχούς τῶν ὀρέων μέ τίς ἀγρυπνίες του , τίς συνεχεῖς γινυκλισίες καί μέ τήν σωφροσύνη του. Εἶναι πράγματι ἐντυπωσιακό ὅτι ἡ Ὀρθόδοξη πνευματικότητα εἶχε τόσο βαθειά ἐπηρεάσει πολλούς Βυζαντινούς αὐτοκράτορες ὥσρτε ἄλλοι ἐξ αὐτῶν τελείωναν τόν βίο τους ἐνδυόμενοι τό μοναχικό σχῆμα καί ἄλλοι, ὅπως ὁ Νικηφόρος Φωκᾶς, ζῶντας μέ νηστεία, ἄσκηση καί προσευχή. Παρά τό φιλομόναχο πνεῦμα του ὁ Νικηφόρος ὡς αὐτοκράτωρ ἐτάχθη κατά τῆς ἱδρύσεως πολλῶν Μονῶν μέσα στίς πόλεις καί εὐνόησε τήν ἵδρυση Μονῶν στήν ὕπαιθρο.

Ἡ ἐξύμνηση τοῦ ἤθους τοῦ Φωκᾶ ἀπό τόν Ἀγιο Ἀθανάσιο καί ἡ συγκίνηση γιά τό μαρτυρικό του τέλος -δολοφονήθηκε μετά ἀπό συνωμοσία συνεργτῶν του- ὁδήγησαν τόν ἁγιογράφο τοῦ Καθολικοῦ τῆς Λαύρας νά παραστήσει τόν Νικηφόρο μέ φωτοστέφανο Ἁγίου καί νά κρατεῖ στά χέρια του τό Χρυσόβουλλο-ἐπίσημο διάταγμα-μέ τό ὁποῖο δίδει χρηματική δωρεά γιά τήν ἀνέγερση τῆς Λαύρας. Ὅποιος ἐπισκέπτεται σήμερα τό Ἅγιον Ὄρος καί πολύ περισσότερο τήν ἀρχαιοτέρα Μονή, δηλ. τήν Μεγίστη Λαύρα, ἄς ἀνάβει ἕνα κερί ἐπικαλούμενος τήν βοήθεια τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου καί ἕνα ἄλλο κερί γιά νά ἀναπαυθεῖ ἡ ψυχή τοῦ ἐνδόξου καί εὐλαβοῦς αὐτοκράτορος Νικηφόρου Φωκᾶ. Ἡ Θεία Πρόνοια εὐδόκησε νά ἔχουμε τήν συνεργασία τῶν δύο αὐτῶν μορφῶν τῆς Ρωμηοσύνης γιά νά ἱδρυθεῖ καί νά ἀνθήσει ἡ ὀργανωμένη μοναστική κοινότητα τοῦ Ἄθωνος. Κάι γιά ἐκείνους πού διερωτῶνται ἄν ἐμεῖς οἱ Χριστιανοί πρέπει νά ἀσχολούμεθα καί μέ τά ζητήματα τοῦ ἔθνους καί τῆς πατρίδος θυμίζω ὅτι ἡ Παναγία εὐλόγησε τήν ἵδρυση τοῦ πρώτου Ἀθωνικοῦ μοναστηριοῦ ἀπό τόν Ἄθανάσιο, ὁ ὁποῖος μόλις εἶχε γυρίσει ἀπό τήν ἀπελευθερωμένη Κρήτη. Ἕνας μοναχός, πού προσηύχετο γιά νά ἐνισχυθεῖ ὁ Νικηφόρος καί ὁ στρατός του κατά τῶν Σαρακηνῶν, ἔλαβε τήν μεγάλη εὐλογία ἀπό τήν Ὑπέρμαχο Στρατηγό τοῦ Γένους νά οἰκοδομήσει τό πρῶτο Ἀγορείτικο μοναστῆρι καί νά καταγράψει τίς ἀρχές πού διέπουν τά ἀθωνικά κοινόβια.

Ἄς εὐχηθοῦμε ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος νά πρεσβεύει ὑπέρ τοῦ Ἁγίου Ὄρους καί τῶν εὐλαβῶν προσκυνητῶν του. Ἐπίσης ἄς προσευχηθοῦμε ὁ Ἐλληνορθόδοξος λαός μας νά βρεῖ καί σήμερα κυβερνῆτες μέ πίστη καί πατριωτισμό, ὅπως ὁ ἀοίδιμος Νικηφόρος Φωκᾶς.


Κ.Χ. ΙΟΥΝΙΟΣ 2010

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1) Παύλου Μοναχοῦ Λαυριώτου: Ὁ Ὅσιος Ἀθανάσιος ὁ Ἀθωνίτης, Στ΄ Ἔκδοση, Ἅγιον Ὄρος 2007.
2) Μοναχοῦ Νικοδήμου Μπιλάλη: Ὅσιος Ἀθανάσιος ὁ Ἀθωνίτης, τόμοι 2, Β΄ἔκδοσις, ἐκδ. Παρουσία, Ἀθῆναι 2000.
3) Γεωργίου Κρασανάκη: Ἅγιον Ὄρος, Ὅσιος Ἀθανάσιος καί Κρήτη, ἄρθρο στό περ. Πρωτᾶτον, ἀριθμ. 117, Καρυές 2010.
http://anavaseis.blogspot.com/2010/07/blog-post_24.html#more
  antibaro.gr

Ο πατέρας του αγιορείτικου κοινοβιακού μοναχισμού Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης που κατηγορήθηκε ως ο “Εφραίμ” του 10ου αιώνα (με φωτογραφικό υλικό)

Εμφάνιση της Παναγίας στον Άγιο Αθανάσιο τον Αθωνίτη και θαυματουργική ανάβλυση πηγής από τον βράχο. Τοιχογραφία νάρθηκος Ιεράς Μονής Μεγίστης Λαύρας (19ος αι.)

Για περισσότερα σχετικά με το ποιός ήταν ο άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης πατήστε εδώ και εδώ.
Ανάμεσα στα 964 και 972 η Λαύρα ήταν το μόνο σημαντικό ίδρυμα του Άθω, σε αριθμό μοναχών όπως και σε περιουσία. Και προς αυτήν στρέφονταν οι νέοι μοναχοί, οι επισκέπτες και οι δωρητές. Η συρροή μοναχών και δωρεών της επέτρεψαν να κατασκευάσει σε σύντομο διάστημα ένα λιμάνι, το ξενοδοχείο, το νοσοκομείο και μώλους. Η Λαύρα παρουσίαζε αυτόν τον καιρό περισσότερο το θέαμα ενός απέραντου εργοταξίου παρά ενός μοναστηριού στην Αθωνική έρημο. Μπορεί κανείς εύκολα να φανταστεί ότι οι μοναχοί της Λαύρας ξεπέρασαν γρήγορα τους ογδόντα, αριθμό που είχε ορίσει ο Νικηφόρος (Φωκάς, αυτοκράτορας του Βυζαντίου) το 964, και πώς, όταν ο Αθανάσιος στο τυπικό του ανεβάζει το όριο στους εκατόν είκοσι, δεν κάνει τίποτα άλλο παρά να νομιμοποιεί μια κατάσταση που ήδη υπήρχε. Για τις οικοδομές του ο Αθανάσιος είχε ανάγκη από εκτάσεις, και είναι αναμφίβολο πως τα εδάφη, που από τον Αντιάθω ως το ακρωτήριο των Αποθηκών όριζαν τον Λαυριωτικό χώρο στα 972-975, δεν συμπεριλαμβάνοντα στα όρια του κελλιού που ο Πρώτος είχε παραχωρήσει στον Αθανάσιο στα 959-960. Του τα παραχώρησαν αργότερα, και μάλλον τμηματικά, και νιώθοντας υποχρεωμένοι, είτε επειδή ο Αθανάσιος πέτυχε την αύξηση της βασιλικής επιχορήγησης για τον Άθω και την ανακαίνιση της Εκκλησίας των Καρεών είτε γιατί ήξεραν ότι είχε την υποστήριξη της ανωτάτης αρχής. Η επίτευξη των σχεδίων του Αθανασίου έχει το αντιστάθισμά της. Πολλοί από τους παλαιούς άρχισαν να δυσανασχετούν, και η δυσαρέσκειά όλο και μεγάλωνε. Στα εδάφη που αποκτούσε η Λαύρα από δόσιμο του κοινού, αγορές ή δωρεές, που μερικές φορές επιτυγχάνονταν κάτω από πιέσεις,
υπήρχαν κελλιά όπου ζούσαν ασκητές. Και αυτοί ήσαν τότε υποχρεωμένοι ή να φύγουν ή να μπούν στην υποταγή της Λαύρας. Γίνεται εύκολα αντιληπτό λοιπόν γιατί το τυπικό του Τζιμισκή αναφέρει παλαιές διενέξεις και γιατί πολλοί μοναχοί θεωρούσαν ( γύρω στα 970-972) ότι ο Αθανάσιος έβλαπτε τα συμφέροντα τους και τους αδικούσε. ( Το κείμενο λέει: «ενήγον σκάνδαλα και φιλονεικίας εφ’ ικανούς χρόνους γίνεσθαι μεταξύ αυτών τε και Αθανασίου…ως ότι περικόπτονται τινες και αδικούνται παρ’ αυτού»).

Και όλοι σχεδόν οι μοναχοί του Άθω είχαν λόγους να εχθρεύονται τον Αθανάσιο: μερικοί εξαιτίας οικονομικών συμφερόντων, άλλοι λόγω της επιρροής του…με λίγα λόγια, κατηγορούσαν τον Αθανάσιο ότι υπέσκαπτε τα θεμέλια του αθωνικού τρόπου άσκησης. Ο βιογράφος, σε έναν κατάλογο, όπου κατονομάζει τα παράπονα των Αθωνιτών εναντίον του Αθανασίου, αναγράφει όλες τις δραστηριότητές του: « οικοδομάς ανεγείροντα πολυτελείς και περιβόλους και ναούς και επίνεια και καταγωγάς υδάτων επινοούντα ( αρδευτικά έργα) και ζεύγη βοών και ημιόνων ωνούμενον», αλλά και ότι έσπειρεν αγρούς και εφύτευσεν αμπελώνας».
Πηγή: Διονυσίας Παπαχρυσάνθου, Ο Αθωνικός Μοναχισμός, Αρχές και Οργάνωση, έκδοση του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2004

http://vatopaidi.wordpress.com/2010/07/07/

ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ

 

Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης  (5 Ιουλίου)

 Η υψηλότερη κορυφή του Άγιου Όρους είναι η κορυφή του Άθωνα. Έτσι όλη η χερσόνησος αυτή ονομάζεται και χερσόνησος του Άθωνα. Είναι όλη γεμάτη από μοναστήρια και σκήτες. Είναι αφιερωμένη στο Θεό και μάλιστα στην Υπεραγία Θεοτόκο γι’ αυτό και τη λένε και περιβόλι της Παναγίας. Σύμφωνα με μια παράδοση, το χώρο αυτό τον διάλεξε η ίδια η Θεοτόκος Μαρία. Ο μοναχισμός του Αγίου Όρους είναι πολύ παλαιός. Είναι το αποστάλαγμα των δύο αρχαίων μοναχισμών της Αιγύπτου και της Παλαιστίνης. Στο Άγιο Όρος και μάλιστα στον Άθωνα ασκήτεψαν πολλοί και μεγάλοι ασκητές όπως είναι ο άγιος Πέτρος ο Αθωνίτης και άλλοι.

Ανάμεσα στους πολλούς και μεγάλους αγιορείτες πατέρες διακρίνεται ο άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης, όπου την ιερή μνήμη του σήμερα γιορτάζουμε. Λέγεται Αθωνίτης διότι ασκήτεψε στον Άθωνα. Πατρίδα του είναι η Τραπεζούντα. Γεννήθηκε από γονείς ευσεβείς και πιστούς. Γρήγορα όμως πέθανε και ο πατέρας και η μάνα του κι έμεινε ορφανός. Τον ανέλαβε κάποια φίλη της μάνας του, η οποία και τον μεγάλωσε με μεγάλη θεοσέβεια. Από μικρός διακρίνονταν για την αγάπη που είχε για το μοναχισμό και τα γράμματα και όλα έδειχναν πως ο Θεός τον προόριζε για μεγάλο άνθρωπο.

Όταν μεγάλωσε, πήγε στην Κωνσταντινούπολη για να σπουδάσει. Εκεί διακρίθηκε για το χριστιανικό του ήθος και την φιλομάθειά του, ώστε να τον προτείνουν για Σχολάρχη της Σχολής.

Στην Κωνσταντινούπολη ο άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης ενώ σπούδαζε, γνώρισε τον ηγούμενο Μιχαήλ Μαλεΐνο του όρους Κυμινά της Βιθυνίας. Ο ηγούμενος Μιχαήλ ήταν θείος του μετέπειτα αυτοκράτορα Νικηφόρου Φωκά. Ο νεαρός τότε Αβραάμιος, διότι έτσι ήταν το κοσμικό όνομα του αγίου Αθανασίου, πήγε και γνωρίστηκε με τον άγιο ηγούμενο και του εξομολογήθηκε ότι θέλει να γίνει μοναχός. Ο ηγούμενος Μιχαήλ του έδωσε κάποιες συμβουλές και τον άφησε μόνο του να αποφασίσει. Και πραγματικά ο νεαρός και περίλαμπρος Αβραάμιος άφησε σε λίγο τη πρωτεύουσα και όλο το κοσμικό του μέλλον και πήγε στο όρος Κυμι­νά της Βιθυνίας όπου και έγινε μοναχός από τον Μιχαήλ Μαλεΐνο και έλαβε το όνομα Αθανάσιος.

Δεν πέρασε πολύς χρόνος και ο νέος μοναχός Αθανάσιος διακρίθηκε για τις μοναχικές του αρετές, ώστε ο γέροντάς του ο Μιχαήλ Μαλεΐνος να στέλνει τους ανθρώπους που είχαν λογισμούς να συμβουλευτούν τον όσιο Αθανάσιο. Τότε πήγε και ο ανεψιός του ηγούμενου, ο στρατηγός Νικηφόρος Φωκάς και μετέπειτα αυτοκράτορας, για να συμβουλευθεί το θείο του για πνευματικά πράγματα. Ο ηγούμενος τον παρέπεμψε στον άγιο Αθανάσιο. Έτσι από τότε ο άγιος Αθανάσιος και ο Νικηφόρος Φωκάς δέθηκαν με το δεσμό της φιλίας και της χριστιανικής αγάπης, μάλιστα δε ο στρατηγός Νικηφόρος Φωκάς του εξομολογήθηκε πως θέλει να γίνει μοναχός και να μονάσουν μαζί, και ο άγιος του είπε· «αυτό άφησε το στο Θεό».

Ο Θεός όμως τον προόριζε για αλλού. Έτσι μια μέρα που είδε από τη Λήμνο τον Άθωνα τόσο του άρεσε, που από τότε άρχισε να σκέπτεται να πάει να ασκητέψει εκεί. Δεν πέρασε πολύς χρόνος και ο άγιος Αθανάσιος άφησε το όρος Κυμινά της Βιθυνίας και πήγε στο Άγιον Όρος για μεγαλύτερη ησυχία. Πήγε και έκανε υπακοή σε έναν αγράμματο γέροντα. Στην αρχή ήταν άγνωστος σ’ όλους. Ύστερα όμως από αναζήτηση του Νικηφόρου Φωκά, αφού βρέθηκε, έγινε γνωστός σ’ όλους. Έτσι αφού συναντήθηκε και πάλι με το φίλο του τον Νικηφόρο Φωκά, και αφού ο δεύτερος του υποσχέθηκε και πάλι ότι θέλει να γίνει μοναχός άρχισε να κτίζει με χρήματα του αυτοκράτορα το μοναστήρι της Μεγίστης Λαύρας, το έτος 963.

Ο Νικηφόρος Φωκάς δεν μπόρεσε να εκπληρώσει την υπόσχεση του, διότι δολοφονήθηκε. Στο θρόνο της Κωνσταντινούπολης ανέβηκε ο Ιωάννης Τσιμισκής. Ο άγιος Αθανάσιος κατόρθωσε να πάρει χρήματα και από το νέο αυτοκράτορα και να συνεχίσει το χτίσιμο της Μεγίστης Λαύρας. Κυρίως όμως στην αποπεράτωση του πρώτου μοναστηριού του Αγίου Όρους βοήθησε τον άγιο Αθανάσιο η Υπεραγία Θεοτόκος, η οποία πολλές φορές παρουσιάσθηκε στον Όσιο και τον ενίσχυσε με χρήματα. Και ο ίδιος έβαλε μεγάλη προσωπική εργασία. Ήταν άνθρωπος γεροδεμένος και βοηθούσε πολύ στη μεταφορά των υλικών. Έδωσε πραγματικά τη ζωή του για την Μεγίστη Λαύρα. Πέθανε, πέφτοντας κάτω από τη σκαλωσιά του τρούλου ενώ βοηθούσε τους μαστόρους. Οι τελευταίες του λέξεις ήταν· «Δόξα σοι ο Θεός». Αμήν.

(Επισκόπου Διονυσίου Ψαριανού(+), Μητροπ. Σερβίων και Κοζάνης, «Εικόνες έμψυχοι»)

http://vatopaidi.wordpress.com/2010/07/05